Có Phải Cứ Bệnh Suy Thận Mạn Giai Đoạn 5 Là Phải Lọc Máu & Khi Bắt Đầu Lọc Máu Có Nên Bắt Buộc 3 Lần/ Tuần Hay Không?

Khi bệnh nhân mắc bệnh suy thận mạn tính (CKD) dù ở giai đoạn 5 nhưng không phải tất cả đều cần phải tiến hành lọc máu ngay. Nhiều bệnh nhân cũng thắc mắc tại sao đã chẩn đoán giai đoạn 5 mà vẫn điều trị bảo tồn. Ngay cả các bác sĩ nhiều lúc cũng có chỉ định như vậy trong một số trường hợp.

Trên thực tế thì đúng là người bệnh suy thận mạn tính (CKD) giai đoạn 5 (eGFR < 15 mL/ph/1,73 m² ≥ 3 tháng) thường cần chuẩn bị và/hoặc bắt đầu lọc máu, nhưng không nhất thiết là tất cả phải vào lọc máu chu kỳ ngay lập tức. Quyết định này phụ thuộc vào triệu chứng, tình trạng chung, và mục tiêu điều trị của bệnh nhân. 

Có phải cứ bệnh suy thận mạn giai đoạn 5 là phải lọc máu và khi bắt đầu lọc máu có nên bắt buộc 3 lần/ tuần hay không?

Thực tế khi bệnh nhân bắt đầu cần lọc máu chúng tôi chủ động làm AVF cho bệnh nhân và gửi về tuyến cơ sở để lọc máu chỉ yêu cầu 1 tuần/ lần nhưng  một sô bs tại trung tâm lọc máu lại yêu cầu lọc ngay tuần 3 lần. Vậy điều này có hợp lý không? Hôm nay tôi xin có một số trao đổi như sau dựa trên y văn và kinh nghiệm lâm sàng của bản than.

1. Khi nào người bệnh suy thận mạn cần bắt đầu lọc máu?

Theo Medscape (2025) cùng với hướng dẫn của Canada, nếu bệnh nhân không có triệu chứng nặng thì có thể trì hoãn lọc máu đến khi eGFR xuống khoảng 5-6 mL/ph/1,73 m² hoặc xuất hiện triệu chứng lâm sàng như: phù nề không kiểm soát, toan chuyển hóa không hồi phục, tăng kali huyết kháng trị, suy dinh dưỡng, viêm màng ngoài tim..

2. Đối tượng nào bị bệnh suy thận mạn có thể trì hoãn lọc máu hoặc chọn điều trị bảo tồn?

Người cao tuổi, đặc biệt ≥ 80 tuổi, hoặc có nhiều bệnh kèm nghiêm trọng (như tim mạch, ung thư, sa sút trí tuệ).

Bệnh nhân cần có tư vấn kỹ lưỡng, xác định ưu tiên chất lượng cuộc sống hơn là kéo dài tuổi thọ.

Người có chức năng thận còn lại (tồn dư) có ý nghĩa (eGFR ~10-15) và không có triệu chứng chính.

Nghiên cứu cho thấy: Trung bình sống thêm 6-23 tháng với điều trị bảo tồn, so với 19-67 tháng khi lọc máu, nhưng lợi ích lọc máu giảm rõ ở bệnh nhân già, nhiều bệnh kèm, đặc biệt bệnh tim thiếu máu.

3. Những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định có lọc máu hay không người bệnh suy thận mạn?

Triệu chứng lâm sàng: phù phổi, toan máu nặng, tăng kali không kiểm soát, suy dinh dưỡng, viêm màng ngoài tim, bỏ ăn, mệt mỏi nặng.

Mức lọc cầu thận: eGFR < 5-6 hoặc gần 10 nếu triệu chứng không đáng kể thì có thể trì hoãn.

Tuổi và bệnh kèm: tuổi cao, đa bệnh, đặc biệt bệnh tim, ung thư, sa sút trí tuệ => lợi ích lọc máu giảm.

Mục tiêu điều trị: ưu tiên chất lượng cuộc sống? sẵn sàng chấp nhận gánh nặng điều trị?

Hỗ trợ xã hội, tâm lý, tài chính: chỗ ở, chăm sóc tại gia, tài chính, mong muốn gia đình.

4. Một số gợi ý cho bác sĩ tuyến cơ sở, học viên và bệnh nhân bị bệnh suy thận mạn

Dưới đây là một số gợi ý thiết thực và có giá trị lâm sàng cao dành cho bác sĩ tuyến cơ sở, học viên y khoa và bệnh nhân mắc bệnh suy thận mạn (CKD) nhằm quản lý hiệu quả, nâng cao chất lượng sống, và chậm tiến triển bệnh:

4.1. Bác sĩ tuyến cơ sở & học viên điều trị bệnh suy thận mạn:

Chủ động theo dõi eGFR, triệu chứng, biến chứng CKD như cao huyết áp, toan, thiếu máu,...

Tham vấn chuyên khoa khi eGFR ~15 để chuẩn bị lọc máu, tạo AVF hoặc cân nhắc điều trị bảo tồn.

Giao tiếp rõ ràng với bệnh nhân về ưu khuyết điểm của lọc máu và điều trị bảo tồn; đảm bảo đồng thuận của bác sĩ và bệnh nhân và gia đình bệnh nhân.

4.2. Với bệnh nhân bị bệnh suy thận mạn:

Giáo dục về CKD tiến triển và các lựa chọn (lọc máu chu kỳ, nội trú, bảo tồn).

Khuyến khích lối sống lành mạnh: kiểm soát huyết áp, đường máu, cân bằng điện giải, dinh dưỡng, thôi thuốc lá .

Nếu chọn trì hoãn hoặc điều trị bảo tồn: đặt mục tiêu chất lượng cuộc sống, hỗ trợ y tế, tâm lý, dinh dưỡng, giảm triệu chứng…

Tham khảo thêm: https://edallyhanquoc.vn/lam-the-nao-de-phat-hien-som-mac-benh-than-man.html

5.  Một số ý chính tóm tắt lại khi quyết định khi lọc máu cho người bệnh suy thận mạn

CKD G5 ≈ eGFR < 15 => khả năng lớn cần lọc máu, nhưng không bắt buộc phải bắt đầu ngay nếu bệnh nhân ổn định, không triệu chứng nghiêm trọng.

Có thể trì hoãn đến eGFR 5-6, kết hợp theo dõi chặt chẽ và trao đổi với bệnh nhân tạo đồng thuận chung.

Điều trị bảo tồn phù hợp với người già, bệnh nặng, mục tiêu chất lượng cuộc sống cao.

Cần tư vấn kỹ lưỡng, giáo dục, và phối hợp liên chuyên khoa - bao gồm dinh dưỡng, chăm sóc tâm lý, xã hội để hỗ trợ quyết định tốt nhất.

6. Không nhất thiết người bệnh suy thận mạn khi bước vào lọc máu chu kỳ cần duy trì 3 lần/tuần

Trên thực tiễn có thuật ngữ sau: Lọc máu thưa (incremental dialysis) trong giai đoạn đầu CKD G5.Trong thực hành lâm sàng, không phải mọi bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối (CKD G5) khi bắt đầu lọc máu đều cần ngay phác đồ lọc máu chuẩn 3 lần mỗi tuần.

Một hướng tiếp cận hiện đại và được khuyến nghị gần đây là "lọc máu thưa khởi đầu" (incremental dialysis). Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho các bệnh nhân còn duy trì chức năng thận tồn dư có ý nghĩa, với lượng nước tiểu hàng ngày ≥ 500 ml, không có tình trạng quá tải dịch, tăng kali huyết hoặc toan chuyển hóa nghiêm trọng.

Mục tiêu chính của lọc máu thưa là bảo tồn tối đa chức năng thận còn lại (Residual Kidney Function - RKF), vì chức năng này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng dịch, điện giải và đào thải ure máu. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng việc duy trì RKF giúp cải thiện tiên lượng sống, chất lượng cuộc sống, đồng thời làm giảm nguy cơ nhập viện và biến chứng liên quan đến lọc máu. Ngoài ra, lọc máu thưa cũng giúp người bệnh có thời gian thích nghi dần với điều trị thay thế thận, giảm gánh nặng tâm lý và tài chính trong giai đoạn đầu.

Về nguyên tắc, lọc máu thưa khởi đầu có thể được thực hiện với 1 lần lọc máu mỗi tuần, kết hợp với một chế độ ăn kiểm soát protein, muối và nước nghiêm ngặt. Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi cần phải theo dõi sát lâm sàng và cận lâm sàng, đánh giá thường xuyên lượng nước tiểu, nồng độ ure, creatinin, điện giải máu, cân nặng, huyết áp và triệu chứng cơ năng. Khi chức năng thận còn lại giảm dần hoặc xuất hiện biến chứng, cần phải chuyển sang phác đồ lọc máu chuẩn 2-3 lần/tuần để đảm bảo hiệu quả điều trị.

Đây là chiến lược chung khoa học của chuyên khoa, nên được các bác sĩ tuyến cơ sở và học viên nội trú, CK1... lưu tâm trong quá trình đánh giá và theo dõi người bệnh CKD giai đoạn cuối, nhất là trong bối cảnh bệnh nhân lớn tuổi, đa bệnh lý, hoặc có điều kiện kinh tế hạn chế. Việc áp dụng linh hoạt mô hình lọc máu thưa không chỉ mang lại hiệu quả lâm sàng mà còn thể hiện cách tiếp cận nhân văn, cá thể hóa điều trị và đề cao chất lượng cuộc sống người bệnh.

Để đảm bảo sức khỏe thận và hệ miễn dịch,người bệnh cũng nên bổ sung các loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe có thành phần tự nhiên tốt cho thận như: Hồng sâm, Hắc sâm, Đông trùng hạ thảo và đặc biệt là Tinh dầu thông đỏ…

Tham khảo thêm các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất bạn nhé.

(Bài viết với mục đích trao đổi kiến thức và vì sức khỏe và lợi ích của người bệnh).

Nguồn: PGS.TS.BS Đỗ Gia Tuyển - Khoa Nội Thận - Tiết niệu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Tài liệu tham khảo các bạn có thể đọc thêm:

1. National Kidney Foundation. (2025). Stage 5 of Chronic Kidney Disease (CKD). Retrieved from https://www.kidney.org/.../stage-5-chronic-kidney-disease...

2. Medscape. (2025). Chronic Kidney Disease Treatment & Management. Retrieved from https://emedicine.medscape.com/article/238798-treatment

3. U.S. Department of Veterans Affairs & Department of Defense (VA/DoD). (2025). Clinical Practice Guideline for the Management of Chronic Kidney Disease (CKD). Retrieved from https://www.healthquality.va.gov/.../CKD-CPG_2025...

4. Morton, R. L., Turner, R. M., Howard, K., & Snelling, P. (2012). Patients who plan for conservative care rather than dialysis: a national observational study in nephrology clinics in the United Kingdom. American Journal of Kidney Diseases, 59(4), 552-559. DOI:10.1053/j.ajkd.2011.11.027

5. Carson, R. C., Juszczak, M., Davenport, A., & Burns, A. (2009). Is maximum conservative management an equivalent treatment option to dialysis for elderly patients with significant comorbid disease? Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 4(10), 1611-1619. DOI:10.2215/CJN.00510109

6. O’Connor, N. R., Kumar, P., & Conservative Management of End-Stage Renal Disease Without Dialysis: A Systematic Review. J Palliat Med. 2016 Feb; 19(2): 156-163. DOI:10.1089/jpm.2015.0190

7. National Kidney Foundation. (2025). Dialysis Initiation and Modality Selection. Retrieved from https://www.kidney.org

8. Obi, Y., Eriguchi, R., Ou, S. M., et al. (2016). Incremental Hemodialysis and Patient Outcomes: A Systematic Review. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 11(7), 1170-1179. DOI:10.2215/CJN.12721215

9. Wong, M. M. Y., McCullough, K., Bieber, B. A., et al. (2020). Incremental Hemodialysis: Characteristics and Outcomes in the DOPPS. Nephrology Dialysis Transplantation, 35(11), 1934-1943. DOI:10.1093/ndt/gfaa055

10. KDIGO 2020. Guideline on Kidney Replacement Therapy. Chapter: Initiation of Dialysis. Available at: https://kdigo.org/guidelines/

11. Kalantar-Zadeh, K., et al. (2017). Timing of Initiation of Maintenance Dialysis: A Modifiable Risk Factor for Mortality? Seminars in Dialysis, 30(3), 243-249.