Làm Thế Nào Để Phát Hiện Sớm Mắc Bệnh Thận Mạn?

Trong một tuần mà gặp đến 6 bệnh nhân bị bệnh suy thận mạn giai đoạn 4-5 đến khám vì phát hiện ra thì bệnh đã ở giai đoạn nặng như vậy, và đều là các bệnh nhân trẻ hoặc trung niên dưới 45 tuổi. Thật sự đáng tiếc và thật buồn.

Nhân những trường hợp này, PGS.TS.BS Đỗ Gia Tuyển - Khoa Nội Thận - Tiết niệu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cũng trải qua 30 năm làm việc trong chuyên khoa Thận có một số trao đổi như sau:

Làm thế nào để phát hiện sớm mắc bệnh suy thận mạn?

1. Tại sao ở Việt Nam bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn?

Tình trạng này có nhiều nguyên nhân phối hợp, có thể chia thành 3 nhóm chính:

1.1. Ở Việt Nam bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn nguyên nhân từ phía người bệnh:

Thiếu hiểu biết và chủ quan: Người dân ít biết rằng bệnh thận mạn tiến triển âm thầm, không có triệu chứng trong nhiều năm. Chỉ khi có biểu hiện như phù, tiểu ít, cao huyết áp, mệt mỏi nhiều, bệnh đã ở giai đoạn cuối.

Không tầm soát định kỳ:Người dân không biết phải làm xét nghiệm nước tiểu đơn giản (protein niệu) và creatinin máu hàng năm nếu có nguy cơ. Nhóm có nguy cơ cao như người đái tháo đường, tăng huyết áp, người trên 60 tuổi, hoặc có tiền sử gia đình bệnh thận lại không được kiểm tra định kỳ.

Chi phí và tâm lý e ngại: Người dân lo ngại chi phí khám hoặc sợ phát hiện bệnh phải điều trị dài hạn.

1.2. Ở Việt Nam bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn nguyên nhân từ hệ thống y tế:

Trình độ chuyên môn tuyến cơ sở còn hạn chế: Tuyến xã, huyện có thể bỏ sót dấu hiệu sớm của bệnh thận mạn. Không có hướng dẫn sàng lọc bài bản, thiếu thiết bị xét nghiệm định lượng creatinin và albumin niệu.

Thiếu hệ thống chuyển tuyến kịp thời: Bệnh nhân bị trì hoãn điều trị đúng mức, chuyển tuyến muộn khi đã suy thận nặng.

Thiếu mô hình quản lý bệnh thận mạn tại cộng đồng: Không có chương trình quốc gia chuyên biệt về phát hiện và kiểm soát bệnh thận như đã làm với đái tháo đường hay tăng huyết áp.

1.3. Ở Việt Nam bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn nguyên nhân từ đặc thù bệnh thận:

Bệnh thận là bệnh “im lặng”: Hầu hết các trường hợp không đau, không sốt, không tiểu máu nên dễ bị bỏ qua.

Chẩn đoán sớm đòi hỏi xét nghiệm, không thể dựa vào triệu chứng như nhiều bệnh khác.

2. Giải pháp khắc phục tình trạng bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn

Giải pháp khắc phục tình trạng này theo tôi thì có 4 nhóm giải pháp:

2.1. Truyền thông giáo dục cộng đồng để khắc phục tình trạng bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn:

Tổ chức chiến dịch truyền thông về bệnh thận mạn, nêu rõ:

Các yếu tố nguy cơ (tăng huyết áp, tiểu đường, thuốc lá, thuốc giảm đau kéo dài...).

Các dấu hiệu cảnh báo sớm (tiểu đêm nhiều, phù, mệt mỏi...).

Lợi ích của tầm soát sớm. Sử dụng trạm y tế xã/phường, đài phát thanh địa phương, mạng xã hội để tiếp cận người dân.

2.2. Tầm soát bệnh thận mạn theo nhóm nguy cơ để khắc phục tình trạng bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn:

Áp dụng tầm soát bắt buộc hàng năm đối với:

Người ≥ 60 tuổi. Người có tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì, có người thân bị bệnh thận.

Chỉ cần xét nghiệm:  Albumin niệu bằng test nhanh hoặc albumin/creatinin niệu. Creatinin máu + ước tính eGFR.

Triển khai tại trạm y tế hoặc bệnh viện tuyến huyện có hỗ trợ chuyên môn.

2.3. Tăng cường năng lực y tế cơ sở để khắc phục tình trạng bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn:

Đào tạo chuyên môn cho bác sĩ tuyến huyện, xã về:

Cách nhận biết bệnh thận mạn sớm.

Kỹ năng tư vấn giảm tốc độ tiến triển bệnh thận.

Khi nào cần chuyển tuyến kịp thời.Xây dựng hướng dẫn lâm sàng đơn giản hóa phù hợp với tuyến cơ sở.

Cung cấp phần mềm hỗ trợ tính eGFR, quản lý hồ sơ bệnh thận mạn tại cộng đồng.

2.4. Chính sách và tài chính để khắc phục tình trạng bệnh nhân suy thận mạn thường đến khám khi đã muộn:

Bộ Y tế cần ban hành hướng dẫn quốc gia về quản lý bệnh thận mạn tại cộng đồng.

Bảo hiểm y tế cần thanh toán cho xét nghiệm tầm soát định kỳ cho các nhóm nguy cơ.

Hỗ trợ giá thuốc, phương tiện điều trị bảo tồn để trì hoãn giai đoạn chạy thận.

3. Lời khuyên cho mọi người muốn phát hiến sớm hoặc tránh nguy cơ bệnh suy thận mạn

Hãy kiểm tra thận ít nhất mỗi năm một lần nếu bạn trên 40 tuổi hoặc có bệnh nền.

Nếu bạn bị tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch - hãy hỏi bác sĩ về chức năng thận của mình.

Tránh lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc nam không rõ nguồn gốc.

Uống đủ nước, kiểm soát cân nặng, bỏ hút thuốc lá.

Khi có dấu hiệu như tiểu ít, phù chân, tiểu nhiều về đêm, cần đi khám sớm.

Luôn mang theo sổ khám bệnh khi đến khám để bác sĩ đánh giá diễn tiến lâu dài.

Nói thì dễ thật nhưng làm được thật khó làm sao. Nhưng không làm thì tình trạng ngày càng nhiều người bệnh phát hiện bệnh thận càng muộn. Hy vọng qua bài viết này lan tỏa tới cộng đồng để cùng chung tay đẩy lùi tình trạng này.

Để đảm bảo sức khỏe, tăng cường hệ miễn dịch và phòng ngừa bệnh suy thận mạn, người bệnh cũng nên bổ sung các loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe có thành phần tự nhiên tốt cho thận và mạch máu như: Hồng sâm, Hắc sâm, Đông trùng hạ thảo và Tinh dầu thông đỏ…

Tham khảo thêm các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất bạn nhé.

Nguồn: PGS.TS.BS Đỗ Gia Tuyển - Khoa Nội Thận - Tiết niệu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội