Thuốc Đái Tháo Đường Có Thể Giúp Cải Thiện Thiếu Máu?

Một nhóm thuốc điều trị đái tháo đường được phát triển để hạ đường huyết, sau đó chứng minh được lợi ích bảo vệ tim và thận, nay lại có thêm một tác dụng đáng chú ý: làm tăng huyết sắc tố và có thể góp phần cải thiện thiếu máu ở một số người bệnh.

Đó là nhóm ức chế SGLT2, với những hoạt chất như dapagliflozin, empagliflozin, canagliflozin. Tuy nhiên, trước khi gọi đây là “thuốc bổ máu”, chúng ta cần hiểu đúng những gì nghiên cứu đã chứng minh và những điều vẫn còn bỏ ngỏ.

Ngày 24/10/2026, JAMA công bố một phân tích gộp gồm 85 thử nghiệm ngẫu nhiên với 70.543 người tham gia. So với nhóm đối chứng, người dùng SGLT2 có hemoglobin tăng trung bình 0,60 g/dL, tương đương 6 g/L, và hematocrit tăng khoảng 2,36 điểm phần trăm. Đây là mức chênh lệch trung bình giữa hai nhóm, không phải mức tăng chắc chắn ở từng người.

Thuốc đái tháo đường có thể giúp cải thiện thiếu máu không?

Hemoglobin, thường được viết tắt là Hb trên phiếu xét nghiệm, là huyết sắc tố giúp hồng cầu vận chuyển oxy. Vì vậy, tác dụng này đặc biệt thu hút sự quan tâm ở những người đang có thiếu máu.

1. Vì sao uống thuốc điều trị dái tháo đường thải đường qua nước tiểu mà chỉ số máu lại tăng?

Ban đầu, người ta cho rằng thuốc làm tăng bài tiết nước và muối, khiến máu cô đặc hơn nên Hb tăng. Cơ chế này có thể góp một phần. Nhưng các dữ liệu hiện nay gợi ý còn có sự kích thích tạo hồng cầu.

Thận không chỉ lọc máu. Thận còn sản xuất erythropoietin, gọi tắt là EPO, một hormone phát tín hiệu cho tủy xương tạo hồng cầu.

Trong thử nghiệm Empire HF, empagliflozin làm tăng EPO và thay đổi các chỉ dấu chuyển hóa sắt. Phân tích từ CREDENCE cũng ghi nhận những thay đổi phù hợp với việc cơ thể tăng sử dụng sắt để tạo máu. Dù vậy, cơ chế đầy đủ vẫn đang được nghiên cứu.

2. Thuốc điều trị đái tháo đường thải đường qua nước tiểu có ý nghĩa gì với người bệnh?

Ở người mắc bệnh thận mạn, thiếu máu là một vấn đề thường gặp, với nhiều nguyên nhân đan xen. Vì thế, một thuốc vừa có chỉ định bảo vệ thận, vừa có thể hỗ trợ cải thiện thiếu máu là hướng nghiên cứu đáng quan tâm.

Trong phân tích hậu kiểm DAPA-CKD, ở những người đã thiếu máu khi bắt đầu nghiên cứu, tỷ lệ được điều chỉnh hết thiếu máu theo tiêu chuẩn nghiên cứu là 53,3% ở nhóm dapagliflozin, so với 29,4% ở nhóm giả dược. Tác dụng này được ghi nhận ở cả người có và không có đái tháo đường.

Một phân tích hậu kiểm khác từ CREDENCE cho thấy canagliflozin làm giảm khoảng 35% nguy cơ tương đối của biến cố gộp gồm thiếu máu được báo cáo hoặc bắt đầu điều trị thiếu máu.

Tín hiệu cải thiện thiếu máu cũng xuất hiện trong các phân tích từ DAPA-HF và EMPEROR-Reduced ở người suy tim. Như vậy, đây là một hiện tượng đã được ghi nhận khá nhất quán qua nhiều nghiên cứu.

Tuy nhiên, những phân tích bổ sung này chưa đủ để chúng ta kê SGLT2 chỉ nhằm điều trị thiếu máu.

Tăng Hb chưa có nghĩa là mọi câu hỏi đã được giải đáp.

Chính phân tích JAMA mới cũng nhấn mạnh: mức tăng tương đối nhỏ và ý nghĩa lâm sàng còn chưa rõ. Nghiên cứu này đánh giá các chỉ số xét nghiệm, không trực tiếp chứng minh rằng việc tăng Hb giúp giảm truyền máu, giảm tử vong hay cải thiện triệu chứng.

Lợi ích bảo vệ tim và thận của SGLT2 đã có bằng chứng vững chắc. Còn mức độ đóng góp riêng của tác dụng tăng Hb vào những lợi ích ấy vẫn cần được làm rõ.

3. Vì vậy, người bệnh đái tháo đường nên nhớ mấy điều như sau:

Thiếu máu vẫn phải tìm nguyên nhân. Thiếu sắt, thiếu vitamin B12, mất máu hoặc các bệnh lý khác cần được đánh giá và điều trị phù hợp. SGLT2 không thay thế việc bổ sung sắt, vitamin hay thuốc điều trị thiếu máu khi có chỉ định.

Đường huyết đã tốt vẫn có thể cần dùng thuốc. Với một số người có bệnh tim, suy tim hoặc bệnh thận mạn, bác sĩ lựa chọn SGLT2 vì mục tiêu bảo vệ cơ quan, bên cạnh kiểm soát đường huyết. Đừng tự ngừng thuốc chỉ vì thấy đường máu bình thường.

Hb tăng cũng không phải càng cao càng tốt. Một nghiên cứu quan sát lớn trên JAMA Network Open ghi nhận SGLT2 làm tăng nguy cơ tăng hồng cầu nhưng chưa thấy mối liên quan có ý nghĩa thống kê với biến cố huyết khối. Kết quả này khá yên tâm, song nếu Hb hoặc hematocrit tăng cao bất thường, vẫn cần bác sĩ đánh giá.

Thuốc vẫn có những lưu ý an toàn. Người dùng cần được hướng dẫn xử trí khi ốm, ăn uống kém hoặc mất nước, vì SGLT2 có thể làm tăng nguy cơ nhiễm toan ceton trong một số hoàn cảnh. Không tự mua thuốc để “bổ máu”.

Điều thú vị của những nghiên cứu này là chúng giúp chúng ta hiểu sâu hơn về một nhóm thuốc đã quen thuộc. Một đơn thuốc đái tháo đường ngày nay có thể đồng thời hướng đến đường huyết, trái tim và thận; tác dụng lên tạo máu có thể là một lợi ích bổ sung.

Và điều quyết định vẫn là chọn đúng thuốc, cho đúng người, với mục tiêu điều trị rõ ràng.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn: Trung tâm Nội tiết - Chuyển hoá, Bệnh viện Bạch Mai