Điều Trị Rối Loạn Lipid Máu Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Típ 2: Liệu Có Thể Dùng Thuốc Statin Cách Ngày Được Không?

Các thuốc Statin (như Rosuvastatin, Atorvastatin…) điều trị rối loạn lipid máu được chứng minh có tác dụng làm giảm các biến cố tim mạch ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2, và được khuyến cáo dùng cho tất cả các bệnh nhân đái tháo đường típ 2 từ 40 - 75 tuổi.

Tuy nhiên chúng tôi gặp không ít bệnh nhân đái tháo đường đã “sáng tạo” ra kiểu uống thuốc Statin cách ngày khi thấy kết quả mỡ máu tương đối tốt. Vậy cách uống này có hợp lý không?

Ảnh: Sử dụng Statin hàng ngày được coi là 1 trong 4 trụ cột điều trị để làm phòng ngừa và làm giảm các biến chứng ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 theo Khuyến cáo của Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ năm 2026.

1. Điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 dùng thuốc Statin cách ngày có tác dụng kéo dài

Có không ít nghiên cứu cho thấy uống cách ngày, nhất là các statin có tác dụng kéo dài (t/2 > 10 giờ) như Rosuvastatin, Atorvastatin, Pitavastatin, có thể đạt kết quả LDL-C, HDL-C, Triglyceride tương đương với uống hàng ngày. Tuy nhiên phần lớn các nghiên cứu này đều có cỡ mẫu nhỏ < 100, thời gian điều trị ngắn (< 3 năm) và không có dữ liệu về nhồi máu cơ tim, đột quỵ hay tử vong tim mạch…

2. Điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 dùng thuốc Statin cách ngày giúp giảm biến cố tim mạch

Giảm LDL-C chỉ là chỉ dấu (marker) trung gian, còn mục tiêu cuối cùng của điều trị statin ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 là giảm biến cố tim mạch và tử vong. Hiện nay chưa có bằng chứng cho thấy dùng statin cách ngày mang lại hiệu quả giảm biến cố tim mạch tương đương với dùng hàng ngày ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2, ngay cả khi LDL-C đạt mức tương đương.

Tất cả bằng chứng của guideline mới nhất đều dựa trên dùng statin hàng ngày. Không guideline nào khuyến cáo dùng statin cách ngày để phòng ngừa biến cố tim mạch nguyên phát hoặc thứ phát.

3. Vì sao không thể suy luận từ LDL-C sang giảm biến cố tim mạch khi điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 dùng thuốc Statin?

Các thử nghiệm lớn chứng minh lợi ích của statin như HPS, CARDS (ở bệnh nhân đái tháo đường), ASCOT-LLA, TNT, PROVE-IT, JUPITER, IMPROVE-IT, FOURIER, ODYSSEY… đều sử dụng statin hàng ngày, không có nghiên cứu nào đánh giá dùng cách ngày như một chiến lược chuẩn.

Do đó uống statin cách ngày có thể giảm LDL-C gần tương đương (đặc biệt rosuvastatin và atorvastatin) nhưng không có RCT đủ lớn chứng minh giảm nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc tử vong tương đương.

4. Vì sao LDL-C giống nhau nhưng lợi ích tim mạch có thể khác khi điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 dùng thuốc Statin?

Statin là nền tảng trong điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 (ĐTĐ típ 2), với mục tiêu chính là giảm LDL-C nhằm hạn chế nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong do tim mạch. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, không ít bác sĩ gặp tình huống thú vị: hai bệnh nhân có cùng mức LDL-C sau điều trị nhưng nguy cơ biến cố tim mạch và mức độ hưởng lợi từ điều trị lại không giống nhau.

Điều này cho thấy LDL-C là mục tiêu điều trị quan trọng nhưng không phải là toàn bộ câu chuyện. Chất lượng của các hạt lipoprotein, mức độ viêm, thời gian tiếp xúc với LDL-C và các yếu tố nguy cơ đi kèm đều góp phần quyết định lợi ích tim mạch.

4.1. Tác dụng của statin không chỉ là giảm LDL-C khi điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2

Statin còn có nhiều tác dụng ngoài lipid như cải thiện chức năng nội mô, giảm stress oxy hóa, giảm viêm, giảm CRP, ổn định mảng xơ vữa, giảm hoạt hóa tiểu cầu, cải thiện chức năng mạch máu. Một số tác dụng này có thể phụ thuộc vào việc có duy trì nồng độ thuốc ổn định và ức chế HMG-CoA reductase liên tục hay không.

Nếu uống cách ngày, nồng độ thuốc dao động nhiều hơn. Mặc dù rosuvastatin có thời gian bán thải khoảng 19 giờ nhưng không phải lúc nào cũng duy trì được mức ức chế enzym giống như dùng hàng ngày.

4.2. LDL trung bình giống nhau nhưng dao động nhiều hơn khi điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2

Hai bệnh nhân có LDL-C trung bình đều 70 mg/dL có thể khác nhau. Bệnh nhân uống statin hàng ngày có thể LDL-C khá ổn định, còn người uống cách ngày thì LDL-C có thể tăng lên rồi giảm xuống giữa các lần uống. Hiện nay chưa rõ dao động LDL-C dài hạn có ảnh hưởng tới nguy cơ tim mạch hay không.

5. Điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2 nên dùng statin vì các bệnh nhân đái tháo đường típ 2 đều được xếp vào nhóm có nguy cơ tim mạch cao hoặc rất cao

Lợi ích của statin làm giảm các biến cố tim mạch đã được chứng minh rõ ràng trong các thử nghiệm CARDS, HPS, CTT Collaboration… nhờ dùng statin hàng ngày. Vì vậy, nếu bệnh nhân dung nạp được statin thì không nên chuyển sang dùng cách ngày chỉ để tiện lợi hoặc giảm chi phí, vì điều đó có thể làm mất đi lợi ích đã được chứng minh.

6. Khi nào có thể cân nhắc dùng statin cách ngày để điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2?

Có thể cân nhắc trong các trường hợp đau cơ do statin, tăng nhẹ men cơ CK, không dung nạp liều chuẩn hay bệnh nhân từ chối ngừng hoàn toàn statin. Khi đó dùng rosuvastatin hoặc atorvastatin cách ngày được xem là chiến lược dung hòa để vẫn đạt được một mức giảm LDL-C nhất định, thay vì ngừng statin hoàn toàn.

Tinh dầu thông đỏ Hàn Quốc nổi tiếng thế giới với nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh có khả năng:

• Hỗ trợ làm tan cục máu đông, phòng ngừa tai biến đột quỵ.

• Đánh tan mỡ máu, làm sạch cặn bẩn, mảng xơ vữa trong thành mạch máu, giúp máu lưu thông tốt hơn

• Hỗ trợ ổn định huyết áp

• Hỗ trợ ổn định đường huyết

• Giảm tê bì chân tay

• Đặc biệt tốt cho người có tiền sử mỡ máu, huyết áp, bệnh tim mạch…

Tinh dầu thông đỏ Edally Pine Needle Capsule với hàm lượng cao 98% Tinh dầu thông đỏ Hàn Quốc kết hợp 2% D-αTocopherol (Vitamin E tự nhiên) sẽ là lựa chọn tối ưu để chủ động chăm sóc hệ tuần hoàn.

Tìm hiểu thêm về sản phẩm tại: https://edallyhanquoc.vn/tinh-dau-thong-do-edally-han-quoc-new.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn: TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai