Dương Xỉ (Polypodium Leucotomos - PLE) - Dưới Lăng Kính Khoa Học

Hôm nay, mình muốn mời mọi người đi xa hơn một bước, bước vào thế giới của y học da liễu và nghiên cứu khoa học, để nhìn Dương xỉ (Polypodium Leucotomos - PLE) dưới một lăng kính khác.

Giải đáp 2 câu hỏi Dương xỉ đã chứng minh được điều gì trong khoa học da liễu? Và vì sao hàng trăm công trình nghiên cứu trên thế giới đều xoay quanh cái tên Dương xỉ - Polypodium leucotomos (PLE) chứ không phải bất kỳ chủng dương xỉ nào khác?

Tại sao lại lựa chọn Dương xỉ (Polypodium leucotomos)?

1. Tại sao lại lựa chọn Dương xỉ - polypodium leucotomos (PLE)?

Thực tế, có hơn 12.000 loài dương xỉ trên thế giới, nhưng Polypodium Leucotomos có nguồn gốc từ Trung Mỹ là chủng duy nhất sở hữu một tổ hợp sinh học "độc bản". PLE không đơn thuần là chiết xuất thực vật, nó là một Cocktail Phenolic đa hoạt chất vượt bậc nhưng các hoạt chất này lại kết hợp hài hòa với nhau tạo nên “tấm khiên” bảo vệ nội sinh.

Trong khi các loại dương xỉ khác có thể chỉ có tác dụng chống oxy hóa đơn thuần, một số loài cùng họ với PLE cũng có hoạt tính sinh học nhưng thường gặp các vấn đề về độ an toàn hoặc tính ổn định, như:

1.1. Dương xỉ - Polypodium decumanum (Kalawalla):

Đây là loài họ hàng gần nhất, được dùng để điều trị vảy nến. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy nó có tác động mạnh hơn đến hệ miễn dịch (ức chế tế bào PAF), dẫn đến việc kiểm soát liều lượng khó khăn hơn PLE trong việc sử dụng hàng ngày để chống nắng.

1.2. Dương xỉ - Polypodium vulgare:

Có khả năng ức chế enzyme Tyrosinase giúp làm sáng da khá tốt. Tuy nhiên, loài này chứa một số hoạt chất có thể gây ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim nếu dùng đường uống lâu dài, nên ít được khuyến khích dùng làm thực phẩm chức năng bảo vệ da như PLE.

Nhiều loài dương xỉ chứa enzyme Thiaminase gây phá hủy Vitamin B1 hoặc các hợp chất Ptaquiloside có khả năng gây ung thư nếu không được xử lý đúng cách. PLE là một trong số ít loài đã được quy trình hóa việc loại bỏ độc tố cực kỳ an toàn.

Nhưng điều đặc biệt từ hoạt chất Polypodium Leucotomos đã bắt đầu từ kể cả nơi nuôi trồng, hiện nay nguồn dương xỉ này được nuôi trồng và thu hoạch chủ yếu tại các quốc gia Trung Mỹ, đặc biệt là Guatemala - đây là quốc gia có các trang trại thực nghiệm và vùng trồng PLE lớn nhất. Sở hữu hệ sinh thái dương xỉ đa dạng, đến mức Tiến sĩ sinh học Robert G. Stolze cho ra đời cuốn sách "Ferns and Fern Allies of Guatemala" chia sẻ về dương xỉ và họ hàng của nó.

2. Tại sao Guatemala lại là thánh địa của Dương xỉ (Polypodium Leucotomos - PLE)

Guatemala trở thành "thánh địa" của loài dương xỉ, và PLE là một loài thực vật có khả năng tự vệ cực cao. Để chiết xuất được những hoạt chất quý giá nhất, cây cần được trồng trong môi trường mô phỏng đúng điều kiện sinh tồn tự nhiên của nó:

2.1. Guatemala lại là thánh địa của Dương xỉ (Polypodium Leucotomos - PLE) vì độ cao lý tưởng:

Các trang trại tại Guatemala thường nằm ở độ cao khoảng 2.000m so với mực nước biển. Ở độ cao này, cường độ bức xạ tia cực tím (UV) rất mạnh. Để tồn tại, cây dương xỉ buộc phải sản sinh ra nồng độ các hợp chất Phenolic (acid Ferulic, Caffeic...) cao hơn bình thường để tự bảo vệ mình.

2.2. Guatemala lại là thánh địa của Dương xỉ (Polypodium Leucotomos - PLE) vì thổ nhưỡng núi lửa:

Guatemala sở hữu 37 núi lửa lâu đời, đây là nguồn khoáng chất dồi dào, cung cấp nguồn dinh dưỡng đặc thù giúp cây phát triển khỏe mạnh và tích tụ được các dược tính ổn định mà các vùng đất khác không có được.

2.3. Guatemala lại là thánh địa của Dương xỉ (Polypodium Leucotomos - PLE) vì khí hậu rừng mưa nhiệt đới:

Độ ẩm lớn và sự luân chuyển mùa mưa - khô tại đây giúp cây đạt được kích thước và chất lượng lá tối ưu cho việc chiết xuất.

Ngoài ra, PLE trong y học không được thu hái hoang dã, nó phải được trồng tại các trang trại thực nghiệm, bởi đặc tính hấp thụ kim loại nặng từ đất rất mạnh. Việc trồng tại các vùng được kiểm soát nghiêm ngặt giúp loại bỏ nguy cơ nhiễm độc chì hay thủy ngân thường thấy ở các loài dương xỉ mọc hoang.

Trong đó năm 1970 sự đầu tư của tập đoàn Asacpharma đã thiết lập hệ thống trang trại chuyên biệt tại Guatemala. Họ kiểm soát mọi thứ từ khâu chọn giống, đến nguồn nước không nhiễm kim loại nặng cùng thời điểm thu hoạch chính xác để đảm bảo hàm lượng hoạt chất đồng nhất. Được xem là tập đoàn tiên phong nuôi trồng & chuẩn hóa chiết xuất PLE cho dành y học & da liễu tại Châu Âu.

Chính tại các vùng nguyên liệu này, các nhà khoa học từ Đại học Harvard và các giáo sư như Thomas B. Fitzpatrick đã thực hiện các nghiên cứu thực địa đầu tiên. Sự thành công của các nghiên cứu này đã gắn liền tên tuổi của Polypodium leucotomos với vùng đất Guatemala trong các tài liệu y khoa thế giới.

3. Dương xỉ (Polypodium leucotomos - PLE) - dưới lăng kính khoa học

Như bài viết trước “Dương xỉ - hoạt chất sinh học thông minh trong kỷ nguyên xanh” đã nhắc đến PLE hoạt động thông qua 4 cơ chế”thông minh”: chống oxy hóa mạnh mẽ, bảo vệ và sửa chữa DNA, kháng viêm sinh học, và điều hòa miễn dịch da, giúp ngăn ngừa lão hóa ánh sáng, tăng sắc tố, viêm da tiếp xúc quang hóa và thậm chí hỗ trợ giảm nguy cơ ung thư da. Nhưng lý thuyết là một chuyện, còn thực tế trên da người thì sao?

Dương xỉ (Polypodium leucotomos) - dưới lăng kính khoa học

Từ cuối thập niên 1990, Polypodium leucotomos đã được đưa vào các thử nghiệm trên người khỏe mạnh, bệnh nhân da nhạy cảm ánh sáng, melasma, viêm da ánh sáng, thậm chí là những người có nguy cơ tổn thương DNA do UV.

Trong đó nổi tiếng nhất với khả năng bảo vệ da khỏi tia UV, không chỉ bôi ngoài mà còn uống vào. Một trong những nghiên cứu kinh điển là thử nghiệm trên người, nơi các tình nguyện viên dùng PLE 480mg/ngày. Với kết quả ấn tượng, da tăng ngưỡng chịu đỏ (MED) lên 20-30%,, giảm đỏ rát đến 46% sau 8 tuần. Điều này có nghĩa là da có khả năng chịu đựng tia cực tím cao hơn, giảm thiểu tình trạng cháy nắng và tổn thương cấp tính. PLE đóng vai trò như một "SPF nội sinh", bảo vệ những vùng da mà kem chống nắng dễ bỏ sót như vành tai, da đầu hay kẽ ngón chân. Một nghiên cứu khác từ JAAD năm 2017, với 22 tình nguyện viên, cho thấy PLE giảm tổn thương UVB: ít tế bào cháy nắng, bảo vệ Langerhans, và giảm biểu hiện COX-2 - enzyme gây viêm. Sau khi dùng PLE, 17/22 người giảm đỏ da rõ rệt, và các mô bệnh học chứng minh 100% cải thiện ở mức tế bào.

Điểm đặc biệt, với làn da Châu Á nám da là một kẻ thù dai dẳng, thì PLE tỏa sáng ở đây trong công cuộc điều trị sắc tố. Một thử nghiệm tại Thái Lan (JCAD 2018) trên 54 phụ nữ da châu Á, khi dùng PLE + hydroquinone + kem chống nắng, PLE ức chế sự kích hoạt của các tế bào hắc tố thông qua việc giảm bớt các phản ứng viêm và gốc tự do sinh ra bởi cả tia UV và ánh sáng nhìn thấy. Kết quả: Giảm mMASI score (chỉ số nám) 30-40% sau 12 tuần. Tương tự, nghiên cứu JAMA Dermatology (2013) PLE hỗ trợ cho kem chống nắng, giảm nám rõ nét hơn nhóm đối chứng, giúp da sáng và đều màu hơn sau 12 tuần. Do đó làm rõ nét lên một điều rằng PLE không tấn công trực diện vào vấn đề hình thành sắc tố, nhưng tăng hiệu quả của các hoạt chất điều trị lên tầm cao hơn, do đó đặc biệt phù hợp cho da type III-VI như người Việt.

Song hành cùng sắc tố, lão hóa là một trong những vấn đề PLE sở hữu nghiên cứu ấn tượng. Theo phân tích in vitro về khả năng chống oxy hóa và bảo vệ của chiết xuất lá Polypodium Leucotomos trên tế bào sừng người của tập đoàn Asacpharma cùng nghiên cứu về hoạt chất Fernblock®. PLE cũng ngăn ngừa tổn thương DNA ty thể do tia UVA, và ức chế sự biểu hiện của MMP-1 do ánh sáng nhìn thấy và bức xạ hồng ngoại gây ra, giảm thiểu quá trình chết tế bào (apoptosis) và hoại tử tế bào, đồng thời ức chế sự tái tạo bất thường của chất nền ngoại bào (ECM).

Ngoài ra một nghiên cứu trên tế bào melanoma và fibroblast cho thấy PLE giảm MMPs và tăng TGF-β - yếu tố thúc đẩy tổng hợp collagen type I, III, V, giúp giảm các dấu hiệu lão hóa da do ánh sáng, giảm nếp nhăn và cải thiện độ săn chắc da rõ nét. Trong thử nghiệm lâm sàng trên người khi uống PLE 240mg trước khi chiếu UVA, giảm tổn thương DNA do UVA lên đến 84%.Nghiên cứu khác (Henry F2021trên da type IV-VI, PLE giảm tổn thương do visible light, bảo vệ khỏi ánh sáng xanh giúp giảm erythema và tổn thương ECM.

Tia UV là "kẻ sát nhân" đối với tế bào Langerhans nơi những lính gác bảo vệ da khỏi vi khuẩn và sự phát triển khối u. Các báo cáo mô học cho thấy, ở những làn da có sự hiện diện của PLE, mật độ tế bào Langerhans được duy trì ổn định lên đến 95% dù tiếp xúc với cường độ nắng gắt. Điều này cực kỳ quan trọng đối với những người có cơ địa da nhạy cảm, tổn thương hoặc đang điều trị các bệnh lý tự miễn về da.

Polypodium Leucotomos trải qua hàng trăm cuộc thử nghiệm lâm sàng chứng minh, mình là "hệ thống an ninh" bảo vệ cấu trúc bên trong từng tế bào. Không chỉ dừng lại ở sản phẩm chống nắng nổi bật, hiện nay PLE được ứng dụng trong các sản phẩm từ viên uống tăng cường hệ miễn dịch đến các sản phẩm điều trị sắc tố. Trong đó phải kể đến Dòng Depigmen P3 từ Atache nơi mà PLE được ứng dụng sắc nét với vai trò tấm khiên bảo vệ chống viêm & oxy hóa thay thế cho Corticoid khi kết hợp cùng các hoạt chất điều trị sắc tố, giải pháp ứng dụng đa nền da hiệu quả.

Và để hiểu rõ hơn vì sao Polypodium Leucotomos được Atache ứng dụng thay thế cho Corticoid trong công thức điều trị sắc tố từ nền tảng Kligman, mọi người cùng đón chờ phần tiếp theo nhé.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc da chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/my-pham-edally-ex-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn trích dẫn:

1. https://www.mdpi.com/2072-6643/17/7/1240

2. https://www.jaad.org/article/S0190-9622(17)30138-X/abstract

3. https://www.miduty.in/pages/polypodium-leucotomos-extract...

4. https://jcadonline.com/effectiveness-polypodium.../

5. https://jamanetwork.com/.../jamaderma.../fullarticle/1693756

6. https://www.heliocare.com/.../2025/04/2025-JDD-Zakria.pdf

7. https://scholarlycommons.henryford.com/.../viewcontent...

8. https://clinicaltrials.gov/study/NCT02813902

9. https://www.frontiersin.org/.../10.../fmed.2021.684665/full

10. https://skin.dermsquared.com/skin/article/view/413...