Khó Khăn Giao Tiếp Sau Đột Quỵ - Hiểu Để Đồng Hành

Sau cơn đột quỵ cấp tính, di chứng mà người bệnh thường gặp đó là trở ngại trong việc nói, nghe hiểu, đọc và viết. Những rối loạn này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn tác động lớn đến tâm lý và chất lượng cuộc sống.

Khó khăn giao tiếp sau đột quỵ là một vấn đề rất quan trọng nhưng thường bị bỏ sót trong phục hồi sau đột quỵ. Nhiều bệnh nhân không chỉ yếu liệt tay chân mà còn gặp khó khăn giao tiếp khiến họ dễ rơi vào cô đơn, trầm cảm.  Các vấn đề thường gặp về giao tiếp sau đột quỵ:

Khó khăn giao tiếp sau đột quỵ - Hiểu để đồng hành cùng người bệnh

1. Vì sao sau đột quỵ người bệnh khó giao tiếp?

Đột quỵ gây tổn thương các vùng não kiểm soát ngôn ngữ, lời nói và cơ vận động miệng - lưỡi. Tùy vị trí và mức độ tổn thương, người bệnh có thể gặp:

Mất ngôn ngữ (Aphasia): khó hiểu lời nói của người khác hoặc khó diễn đạt bằng lời, chữ viết.

Nói khó (Dysarthria): do cơ mặt, lưỡi, thanh quản yếu => phát âm không rõ.

Mất khả năng diễn đạt đúng câu (Apraxia of speech): biết từ cần nói nhưng không điều khiển được cơ miệng để phát âm.

Khó khăn về nhận thức - chú ý: giảm khả năng tập trung, khó theo dõi cuộc trò chuyện.

2. Các chứng khó khăn trong giao tiếp sau đột quỵ thường gặp

Các chứng khó khăn giao tiếp sau đột quỵ rất đa dạng, tùy thuộc vào vùng não bị tổn thương. Chúng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nói, mà còn liên quan đến nghe - hiểu - đọc - viết và cả cách diễn đạt bằng cử chỉ, ngôn ngữ cơ thể. Dưới đây là các dạng phổ biến:

2.1. Chứng mất ngôn ngữ (Aphasia) sau đột quỵ:

Chứng mất ngôn ngữ sau đột quỵ là tình trạng khó khăn trong việc nói, đọc, viết hoặc hiểu lời người khác nói, mặc dù khả năng tư duy, trí nhớ và phán đoán vẫn còn nguyên vẹn.

2.2. Chứng mất điều vận lời nói (Apraxia) sau đột quỵ:

Chứng mất điều vận lời nói sau đột quỵ là rối loạn trong việc phối hợp các nhóm cơ cần thiết để phát âm. Não gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch vận động, khiến cho việc phát âm các từ trở nên khó khăn.

2.3. Rối loạn vận ngôn (Dysarthria) sau đột quỵ:

Rối loạn vận sau đột quỵ xảy ra khi có yếu hoặc liệt các cơ tham gia vào quá trình phát âm, bao gồm cơ môi, lưỡi, thanh quản… khiến giọng nói trở nên méo mó, nói líu, nói khó hiểu hoặc chậm chạp.

2.4. Rối loạn ngôn ngữ thực hành (Apraxia of speech) sau đột quỵ:

Rối loạn ngôn ngữ thực hành sau đột quỵ là tình trạng người bệnh biết mình muốn nói gì nhưng không thể sắp xếp và phát âm thành lời.

3. Điều trị và phục hồi rối loạn giao tiếp sau đột quỵ

Điều trị và phục hồi rối loạn giao tiếp sau đột quỵ là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa chuyên gia y tế, bệnh nhân và gia đình. Mục tiêu chính không chỉ khôi phục khả năng nói, mà còn tạo điều kiện để người bệnh có thể giao tiếp hiệu quả và hòa nhập xã hội. Dưới đây là những cách tiếp cận hiệu quả:

3.1. Điều trị và phục hồi rối loạn giao tiếp sau đột quỵ với mất ngôn ngữ (aphasia):

Tập luyện nghe - nói - viết - đọc qua bài tập cá nhân, nhóm hoặc máy tính.

Tăng cường dùng cử chỉ, tranh ảnh để giao tiếp.

3.2. Điều trị và phục hồi rối loạn giao tiếp sau đột quỵ với rối loạn phối hợp phát âm (Apraxia):

Tập luyện giúp các cơ phối hợp hiệu quả hơn.

Cải thiện phát âm chính xác, tăng cường nhịp điệu và tốc độ lời nói.

Tăng độ dài và độ phức tạp của các từ và câu nói theo từng bước.

3.3. Điều trị và phục hồi rối loạn giao tiếp sau đột quỵ với nói ngọng do liệt cơ phát âm (dysarthria):

Tập các bài tăng cường sức mạnh và điều phối nhóm cơ phát âm.

Thực hành nói rõ hơn, chậm hơn, to hơn.

Có thể sử dụng máy khuếch đại giọng nói khi cần.

4. Phục hồi (Recovery) sau đột quỵ khi xuất viện

Hầu hết tiến bộ xảy ra trong vài tháng đầu, nhưng khả năng cải thiện vẫn tiếp tục trong nhiều năm nếu người bệnh kiên trì luyện tập.

Sau khi xuất viện, bạn có thể tham gia nhóm bệnh nhân mất ngôn ngữ (aphasia group) để thực hành giao tiếp trong môi trường xã hội.

Tập luyện thường xuyên là chìa khóa để phục hồi hiệu quả.

Bổ sung thực phẩm bảo vệ sức khỏe như: Hồng sâm, Hắc sâm, Đông trùng hạ thảo, Omega-3 và Tinh dầu thông đỏ…

Tham khảo thêm các sản phẩm tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

5. Gia đình - chìa khóa giúp người bệnh đột quỵ kết nối giao tiếp

Người thân có thể giúp đỡ bằng cách:

Giao tiếp mặt đối mặt, tại nơi yên tĩnh.

Chỉ một người nói tại một thời điểm.

Dùng câu ngắn gọn, rõ rang.

Hỗ trợ bằng viết tay, hình ảnh, cử chỉ.

Thông báo khi đổi chủ đề.

Kiểm tra lại xem người bệnh đã hiểu đúng chưa.

Luôn kiên nhẫn, khích lệ và lắng nghe.

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn tham khảo: Stroke Foundation - Australia