Virus Nipah Lây Nhiễm Như Thế Nào Và Làm Sao Để Phòng Ngừa, Kiểm Soát Hiệu Quả?

Báo động y tế đã tắt một lần nữa ở châu Á. Chính quyền Ấn Độ đang làm việc quanh đồng hồ để chứa một sự bùng phát của virus Nipah (NiV) ở bang Tây Bengal, sau khi 5 ca dương tính được xác nhận, bao gồm cả nhân viên y tế.

Với gần 100 người tại khu cách ly và bệnh viện cảnh giác ở Kolkata, thế giới đang theo dõi kỹ bệnh này được WHO coi là "ưu tiên cao".

Hình ảnh minh họa đường lây nhiễm virus Nipah

Nhân dịp phát hiện ổ dịch virus Nipah ở Ấn Độ, chúng ta cùng nhau tìm hiểu đường lây để biết cách phòng ngừa nhé các bạn.

1. Virus Nipah là gì và tại sao nó lại đáng sợ đến vậy?

Nipah là một loại virus động vật (nhảy từ động vật sang người) có hồ chứa tự nhiên là dơi trái cây. Điều khiến nó đặc biệt sợ hãi là tỷ lệ tử vong của nó: ước tính rằng từ 40% đến 75% người nhiễm chết (cao gấp hàng chục lần Covid-19), một con số cao hơn một cách đáng kể so với các bệnh virus gần đây.

Một yếu tố quan trọng được thêm vào điều này: không có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị cụ thể. Quản lý bệnh chỉ hỗ trợ, điều trị các triệu chứng như chúng xuất hiện.

2. Triệu chứng của virus Nipah: từ cúm thông thường đến viêm não

Một trong những thách thức lớn nhất của Nipah là các triệu chứng ban đầu của nó không cụ thể, khiến việc phát hiện sớm khó khăn. Theo CDC, thời gian ấp ủ từ 4 đến 21 ngày, khiến việc kiểm soát tại cửa khẩu trở nên vô cùng khó khăn.

2.1. Bệnh nhân nhiễm virus Nipah thường có triệu chứng:

• Sốt đột ngột và đau đầu dữ dội.

• Đau cơ và mệt mỏi tột cùng.

• Các vấn đề về hô hấp (viêm phổi trong các trường hợp nặng).

• Viêm não: triệu chứng nguy hiểm nhất. Viêm não có thể gây rối loạn, mất phương hướng, co giật và cuối cùng là hôn mê.

2.2. Dấu hiệu nhiễm virus Nipah ở giai đoạn sớm:

• Sốt cao.

• Đau đầu dữ dội.

• Đau cơ, mệt mỏi.

• Buồn nôn, nôn.

• Đau họng.

2.3. Dấu hiệu nhiễm virus Nipah ở giai đoạn tiến triển:

• Chóng mặt, lú lẫn.

• Buồn ngủ bất thường.

• Rối loạn ý thức.

• Co giật.

• Hôn mê.

2.4. Dấu hiệu biến chứng nặng khi bị nhiễm virus Nipah:

• Viêm não cấp.

• Suy hô hấp.

• Suy đa cơ quan.

• Tử vong.

• Một số trường hợp sống sót có thể để lại di chứng thần kinh lâu dài.

3. Ai có nguy cơ cao lây nhiễm virus Nipah và phòng ngừa ra sao?

Virus Nipah là bệnh lây từ động vật sang người, không phải bệnh “tự nhiên xuất hiện”. Hiểu đúng đường lây - đúng nhóm nguy cơ - đúng cách phòng là điều quan trọng nhất để không hoảng loạn nhưng cũng không chủ quan.

Hiện nay, Hội chứng viêm não cấp tính (AES) là thuật ngữ chung chỉ tình trạng viêm não có thể do nhiễm virus Nipah. Những người nhập viện do AES, đặc biệt là những người có lịch sử đi lại khu Tây Bengal cần được theo dõi chặt chẽ và đánh giá xem có nhiễm virus Nipah hay không.

4. Các phương thức lây truyền của virus Nipah

Bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A - nhóm bệnh nguy hiểm nhất, tỷ lệ tử vong cao 40-75%. Virus lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (tại Ấn Độ hiện nay truyền qua loài dơi ăn quả), hoặc tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm. Virus có thể lây truyền từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.

4.1. Virus Nipah lây truyền từ động vật sang người:

• Đây là con đường khởi phát dịch.

• Tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể (nước bọt, nước tiểu, máu, phân) của động vật nhiễm bệnh.

• Dơi ăn quả (dơi cáo bay) là vật chủ tự nhiên của virus Nipah.

• Vật chủ trung gian: Virus Nipah có thể lây sang lợn, sau đó lợn truyền sang người. Đây là con đường chính trong đợt dịch 1998-1999 tại Malaysia.

4.2. Virus Nipah lây truyền qua thực phẩm:

• Con đường rất quan trọng nhưng hay bị bỏ qua.

• Ăn trái cây hoặc sản phẩm từ trái cây bị nhiễm nước bọt hoặc nước tiểu của dơi.

• Uống nhựa cây chà là tươi (date palm sap) không được che chắn.

• Ăn trái cây bị dơi ăn dở hoặc cắn một phần.

• Đây là con đường lây phổ biến ở Bangladesh và Ấn Độ.

4.3. Virus Nipah lây truyền từ người sang người:

• Xảy ra khi tiếp xúc gần, không có biện pháp bảo vệ.

• Qua dịch tiết hô hấp hoặc dịch cơ thể của người bệnh.

Thường gặp:

• Trong môi trường chăm sóc y tế (lây trong bệnh viện)

• Giữa người thân trong gia đình

• Bệnh nhân có triệu chứng hô hấp có nguy cơ lây truyền cao hơn

• Virus Nipah không lây xa qua không khí, nhưng lây tốt khi tiếp xúc gần.

5. Nhóm nguy cơ cao nhiễm virus Nipah

Virus Nipah (NiV) là virus lây từ động vật sang người, có tỷ lệ tử vong cao, gây viêm não cấp và suy hô hấp. Dưới đây là nhóm người có nguy cơ cao bị lây nhiễm:

5.1. Nghề nghiệp có nguy cơ cao nhiễm virus Nipah:

• Người chăn nuôi lợn (heo).

• Người chăm sóc gia súc.

• Nhà bảo tồn, nghiên cứu động vật hoang dã làm việc với dơi.

5.2. Người chăm sóc có nguy cơ cao nhiễm virus Nipah:

• Nhân viên y tế.

• Thành viên gia đình chăm sóc bệnh nhân.

5.3. Tập quán văn hóa có nguy cơ cao nhiễm virus Nipah:

• Uống nhựa cây chà là tươi hoặc lên men một phần.

• Phổ biến ở một số vùng Bangladesh, Ấn Độ.

5.4. Môi trường sống có nguy cơ cao nhiễm virus Nipah:

• Sống gần nơi trú ngụ của dơi.

• Gần cây ăn quả mà dơi thường lui tới.

6. Cách phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm virus Nipah

Tính đến năm 2026, chưa có vắc-xin và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho virus Nipah. Vì vậy, phòng ngừa là biện pháp quan trọng nhất.

• An toàn thực phẩm: Rửa kỹ, gọt vỏ trái cây. Đun sôi nhựa cây chà là tươi trước khi sử dụng.

• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch

• Bảo vệ bằng rào chắn: Sử dụng khẩu trang, găng tay, áo choàng bảo hộ (PPE) khi: chăm sóc người bệnh và khi tiếp xúc với động vật có nguy cơ.

• Tránh phơi nhiễm: Tránh tiếp xúc với lợn bị bệnh. Hạn chế đến gần khu vực dơi cư trú.

Virus Nipah không đáng sợ vì lây nhanh, mà nguy hiểm vì đánh trúng não, phổi và mạch máu. Hiểu đúng để phòng đúng - đó là cách bảo vệ tốt nhất.

Hãy chăm sóc và bảo vệ cơ thể cho bạn và người thân bằng các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng để nâng cao sức đề kháng từ đó làm giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng từ hôm nay.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn tham khảo:

1. World Health Organization (WHO) Outbreak News 2026

2. The Independent, Telegraph, Reuters (Cập nhật 24-26/01/2026)

3. Cục Kiểm soát Dịch bệnh (DDC) Thái Lan, VOV.