Vitamin D Và Vai Trò Của Nó Với Sức Khỏe Con Người

Đầu tiên mình chúc các bạn luôn mạnh khỏe, nhiều niềm vui, hạnh phúc, không ngừng yêu thương bản thân theo nhịp điệu riêng của bản thân. Hôm nay mình muốn gửi tới các bạn một chủ đề “Vitamin D và vai trò của nó với sức khỏe con người” mà mình đã ấp ủ từ lâu.

Sau đại dịch, nhu cầu mua sắm Thực phẩm chức năng để sử dụng và tặng quà người thân tăng cao, mình nhận được kha khá câu hỏi “Ông/bà/bố mẹ/con em mua canxi loại nào phù hợp chống loãng xương, phát triển chiều cao?”. Thực tế để cung cấp đủ lượng canxi cần thiết đồng thời tổng hợp, hoạt động hiệu quả, cơ thể chúng ta cần sự giúp sức đắc lực của Vitamin D - một trong những provitamin quan trọng đối với sức khỏe con người.

Vitamin D và vai trò của nó với cơ thể con người

1. Vitamin D là gì?

Vitamin D (calciferol) thuộc nhóm vitamin tan trong dầu. Vitamin nhóm D tồn tại ở hai dạng thường gặp là Cholecalciferol (Vitamin D3) và Ergocalciferol (Vitamin D2).

Chúng ta có thể bổ sung vitamin D từ:

• Thực phẩm hàng ngày (cá nước mặn, phô mai, sữa, trứng…).

• Thực phẩm chức năng bổ sung (đường uống).

• Sự hấp thụ ánh nắng mặt trời qua da.

Nhóm vitamin này nhạy cảm với ánh sáng và dễ bị oxy hóa. Vì vậy cần bảo quản đồ ăn, thuốc uống trong hộp đựng màu đục, nơi thoáng mát, tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời.

2. Vai trò của vitamin D đối với cơ thể

Từ lâu vitamin D được nghiên cứu chức năng bảo vệ các tế bào xương ở mọi lứa tuổi. Ở trẻ nhỏ, nhóm D tham gia mạnh mẽ vào quá trình hình thành phát triển xương. Ở người trưởng thành, vitamin D phòng tránh bệnh loãng xương.

Giúp cơ bắp hoạt động trơn tru cũng như thúc đẩy sự tái tạo sợi cơ (muscle fiber), nhóm cơ.

Vitamin D có chức năng bảo vệ nơron thần kinh, ngăn ngừa yếu tố gây hại cho hệ thống thần kinh (các gốc tự do) đặc biệt là bệnh Alzheimer.

Cải thiện, ổn định lượng insulin (hormon được tiết ra ở thận, góp phần trao đổi, chuyển hóa đường, chất béo, protein bằng cách thẩm thấu đường trong máu bởi mô mỡ, tế bào ở gan và các bó cơ).

Từ đó giảm thiểu khả năng viêm nhiễm trong cơ thể, nguy cơ cao huyết áp, bệnh tim mạch.

Tham gia vào hoạt động của hệ miễn dịch. Các nghiên cứu y học chỉ ra rằng vitamin D góp phần chống lại các tế bào ung thư, một số bệnh “tự miễn dịch” (auto-immune: hiện tượng cơ thể tự động sản sinh kháng thể phá hủy các tế bào khỏe mạnh) và tiểu đường type I.

3. Cơ chế hấp thụ và chuyển hóa của vitamin D trong cơ thể

Như đã giới thiệu ở phần 1, vitamin D hấp thụ vào cơ thể qua 3 đường chính: qua thức ăn, thực phẩm chức năng và ánh nắng mặt trời (tia UVB). Để làm rõ tầm quan trọng của vitamin D trong quá trình tổng hợp canxi mình xin phép được nói sơ qua cơ chế hoạt động của chúng.

3.1. Cơ thể hấp thu và chuyển hóa vitamin D qua thực phẩm:

Từ thức ăn tiêu thụ hàng ngày, thực phẩm chức năng bổ sung định kỳ vitamin D được dự trữ trong gan. Dạng vitamin D thông thường khi nạp từ đường uống là Vitamin D2 (Ergocalciferol), từ ánh nắng mặt trời Vitamin D3 (Cholecalciferol).

Hai dạng thức này được chuyển hóa thành Calcidiol (25 - hydroxyvitaminD) ở gan. Sau đó ở cầu thận chuyển thành Calcitriol (1,25 -hydroxyvitamin D) nhờ enzyme 1alpha - hydroxylase. Cancitriol là hormone điều hòa lượng canxi vận chuyển đến các tế bào xương cũng như hấp thụ canxi ở đường ruột.

3.2. Cơ thể hấp thu và chuyển hóa vitamin D qua ánh nắng mặt trời:

Tiền chất của cholesterol: 7-dehydrocholesterol xuất hiện tập trung ở lớp đáy của biểu bì và trung bì. Khi chúng ta tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, dưới tác động của tia UVB ở bước sóng từ 290 - 320 nano mét, tiền chất này được hấp thu một cách mạnh mẽ sau đó sản sinh ra vitamin D3. Tiếp tục được kích hoạt bởi các enzyme ở gan, thận để chuyển thành dạng hoạt động của vitamin D (Calcitriol).

Vitamin D được cơthể hấp thu và chuyển hóa qua ánh nắng mặt trời

Nếu tiếp xúc với ánh nắng mặt trời từ 15 - 20 phút trong khung giờ 12h - 15h, cơ thể chúng ta có thể hấp thụ khoảng 250 microgram ~10.000UI. Tuy nhiên nên tránh những hôm nắng nóng đỉnh điểm hoặc tiếp xúc quá lâu dưới ánh nắng mặt trời vào khung giờ này để giảm thiểu nguy cơ cháy nắng cũng như lượng UVA chiếu vào da gây lão hóa.

Tóm lại nếu chỉ bổ sung canxi mà thiếu vitamin D thì thực sự lượng canxi đó không thể hoạt động, chuyển hóa hiệu quả trong cơ thể chúng ta.

4. Hệ quả khi cơ thể thiếu hoặc thừa vitamin D là gì?

Khi cơ thể thiếu hoặc thừa vitamin D, có thể gây ra những vấn đề sức khỏe sau:

4.1. Hệ quả khi cơ thể thiếu vitamin D:

Tương ứng với vai trò của vitamin D đã đề cập ở bài viết trước, nếu thiếu vitamin D cơ thể có nguy cơ gặp các bệnh như:

• Loãng xương (osteomalacia) ở người cao tuổi, phụ nữ có thai và sau mãn kinh…

• Chứng còi xương (rachitis) ở trẻ nhỏ.

• Suy giảm hoạt động của các bó cơ, đau cơ mệt mỏi làm việc sinh hoạt không hiệu quả.

• Suy giảm hệ miễn dịch, suy giảm trí nhớ, tăng nguy cơ các phản ứng viêm.

• Các bệnh liên quan đến tim mạch.

4.2. Hệ quả khi cơ thể thừa vitamin D:

Không có chất nào hoàn toàn tốt, hoàn toàn xấu. Khi được sử dụng với một liều lượng phù hợp chúng sẽ phát huy được hết ưu điểm của chúng. Nếu nạp quá liều vitamin D cơ thể phải đối mặt với những nguy cơ như:

• Thừa canxi trong máu (Hypermalacia - cơ thể mệt mỏi, đau cơ, buồn nôn, khó tiêu, tăng huyết áp).

• Sỏi thận, sỏi ở ống dẫn tiểu do hàm lượng canxi quá cao.

• Nguy cơ gây tắc động mạch.

Hàm lượng vitamin D phù hợp với người trưởng thành là 20 - 25 microgram ~1000UI, trẻ nhỏ từ 10 - 15 microgram ~200 - 400 UI. Người cao tuổi lượng vitamin có thể từ 1000 - 1500UI.

Đây là những thông số tham khảo, nếu các bạn đang muốn uống đa dạng các loại vitamin, đang mang bầu hoặc sử dụng các loại thuốc chữa bệnh khác… nên có sự tham vấn của bác sỹ.

5. Các dạng cung cấp vitamin D thông dụng cho cơ thể

Nguồn thức ăn đa dạng: cá hồi, cá thu, trứng, các thực phẩm từ sữa…

Vitamin D dạng xịt: phù hợp với các bé vì dễ sử dụng, không gây khó khăn làm cho bé sợ.

Vitamin D dạng viên uống tạo cảm giác rất dễ chịu khi uống. Tuy nhiên điểm trừ cho dạng thức này hay bị thêm thắt nhiều chất trong đó hàm lượng vitamin D thấp gây khó khăn khi lựa chọn sản phẩm.

Vitamin D dạng lỏng: thường được thiết kế trong ống nhựa. Cắt đầu ống, uống sản phẩm trực tiếp. Đây là hình thức mình lựa chọn bổ sung vitamin D, tuy nhiên mùi vị không dễ chịu cho lắm.

Vitamin D được cơthể hấp thu và chuyển hóa qua thực phẩm và Thực phẩm chức năng

6. Các yếu tố ảnh hưởng đến liều lượng vitamin D khi cung cấp cho cơ thể

Ở các nước có số giờ nắng cao, tỷ lệ dân số thiếu vitamin D sẽ thấp hơn so với các nước có số giờ nắng thấp. Vì vậy cần bổ sung vitamin D đường uống  vào khoảng thời gian chỉ số UVB thấp.

Theo mùa:  Mùa hè là thời điểm dễ dàng để hấp thu, nạp lượng vitamin D cần thiết cho cơ thể. Mùa đông khi lượng UV ít hoặc ít ra ngoài chúng ta cần chuẩn bị các nguồn vitamin D đường uống đảm bảo lượng vitamin thiết yếu.

Theo tuổi: Càng lớn tuổi, lượng vitamin D cần và đủ cho cơ thể càng tăng. Nếu không bổ sung cơ thể sẽ gặp nhiều vấn đề về xương, hệ miễn dịch, trí nhớ suy giảm…

Theo màu da: Các nghiên cứu khoa học kết luận rằng nhóm người có tuýp da tối màu, khả năng tổng hợp vitamin D sẽ yếu hơn, đặc biệt nhóm người thuộc tuýp da số 5 - 6. Vậy ngoài việc tiếp xúc ánh sáng mặt trời, cần bổ sung vitamin D đường uống.

Một số bệnh cản trở tổng hợp, chuyển hóa vitamin D: đặc biệt là các vấn đề về hấp thu ở đường ruột, người mắc bệnh sỏi mật - nơi chuyển hóa vitamin D3 thành dạng thức hoạt động chính của vitamin trong cơ thể, bệnh liên quan đến tuyến thận.

Tài liệu tham khảo trong bài viết về vitamin D:

1. https://www.doctissimo.fr/.../vitamines.../vitamine_d.htm

2. https://www.vitamined.net/vitamine-d-et-calcium/

3. https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/calcidiol

4. "La peau structure  et physiologie" - chapitre 9: Les effets du soleil sur la peau.

5. https://www.youtube.com/watch?v=SWv-aY4RH3c...

Mọi thông tin chi tiết  xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất từ chuyên gia.