Đái Tháo Đường Sau Viêm Tụy (Postpancreatitis Diabetes Mellitus - PPDM)

Trong những năm gần đây, cộng đồng nội tiết học ghi nhận một thực tế đáng lo ngại: số ca đái tháo đường ngày càng tăng, và một tỷ lệ lớn trong số đó đến từ đái tháo đường liên quan đến tụy - đặc biệt là Đái tháo đường sau viêm tụy (Postpancreatitis Diabetes Mellitus - PPDM).

Vậy Đái tháo đường sau viêm tụy là gì? Nguyên nhân do đâu? Điều trị như thế nào? Lựa chọn thuốc ra sao? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn khung hiểu biết chính xác - đầy đủ - khoa học để giúp bạn nhận diện, phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

Đái tháo đường sau viêm tụy (Postpancreatitis Diabetes Mellitus - PPDM)

1. Đái tháo đường sau viêm tụy (PPDM) là gì?

Đái tháo đường sau viêm tụy (PPDM) là thuật ngữ dùng để chỉ Đái tháo đường có nguồn gốc tụy (pancreatogenic diabetes).

Có 3 dạng viêm tụy có thể gây Đái tháo đường là:

1. Viêm tụy cấp (VTC);

2. Viêm tụy tái phát nhiều lần: được định nghĩa bị > 1 đợt viêm tụy cấp;

3. Viêm tụy mạn (VTM): Định nghĩa còn chưa thống nhất, nhưng thường bao gồm tình trạng viêm tụy có thay đổi cấu trúc không hồi phục.

Nguy cơ Đái tháo đường không cao sau một đợt viêm tụy cấp đơn lẻ, trừ khi viêm tụy đặc biệt nặng hoặc tái phát. Tỷ lệ Đái tháo đường ở người lớn mắc viêm tụy mạn do bất kỳ nguyên nhân nào đều cao và tăng theo thời gian mắc bệnh. Nguy cơ suốt đời lên đến 46-83% sau 20 năm bị viêm tụy.

2. Nguyên nhân gây viêm tụy và Đái tháo đường sau viêm tụy (PPMD)

Sỏi đường mật là nguyên nhân thường gặp nhất của viêm tụy cấp ở người lớn, cơ chế gây viêm tụy chủ yếu là tắc nghẽn.

Rượu đóng góp 1/3 các trường hợp viêm tụy cấp và khoảng 40%-70% trường hợp viêm tụy mạn tại Hoa Kỳ, và là yếu tố nguy cơ hàng đầu trên toàn thế giới.

Tăng triglyceride máu là nguyên nhân đứng thứ ba của viêm tụy cấp ở cả người lớn và trẻ em.

Viêm tụy di truyền là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm tụy mạn ở trẻ em và kéo dài đến tuổi trưởng thành.

3. Sinh lý bệnh của Đái tháo đường sau viêm tụy (PPMD)

Sinh lý bệnh chính vẫn chưa được hiểu rõ và thay đổi theo từng thể viêm tụy. Tuy nhiên, thiếu insulin là cơ chế chủ đạo. Ngoài ra còn có kháng insulin, rối loạn các hormone đảo tụy khác và tự miễn ở cả trẻ em và người lớn.

Đái tháo đường sau viêm tụy (PPDM) - Nguyên nhân và cách chăm sóc

4. Sàng lọc Đái tháo đường sau viêm tụy (PPMD)

cần sàng lọc Đái tháo đường thường quy cho tất cả bệnh nhân viêm tụy mạn không kể nguyên nhân hay tuổi. Các yếu tố nguy cơ liên quan tụy gồm: biến chứng viêm tụy cấp, suy tụy ngoại tiết, vôi hóa tụy, teo tụy, phẫu thuật tụy, mức độ nặng của bệnh.

Có thể kiểm tra HbA1c mỗi 6 tháng trong 24 tháng đầu sau một đợt viêm tụy cấp, vì tỷ lệ tiền Đái tháo đường / Đái tháo đường mới khởi phát sau 1 đợt viêm tụy cấp tăng từ 20% lên 40% trong giai đoạn này.

5. Điều trị Đái tháo đường sau viêm tụy (PPMD)

Hiện chưa có hướng dẫn dựa trên bằng chứng cho điều trị Đái tháo đường do tụy, và cũng không thể áp dụng nguyên si các phác đồ điều trị Đái tháo đường type 2, vì những bệnh hân Đái tháo đường liên quan viêm tụy có đặc điểm:

• Kiểm soát đường huyết kém hơn.

• Cần khởi trị insulin sớm hơn.

• Nguy cơ hạ đường huyết nặng cao gấp 5 lần.

• Tử vong cao hơn so với Đái tháo đường type 2.

Quản lý bệnh phức tạp hơn do rối loạn các hormon tụy khác, kém hấp thu do suy tụy ngoại tiết hoặc thay đổi giải phẫu sau mổ, thay đổi incretin, thay đổi hệ vi khuẩn ruột…

Đạt HbA1c < 7% rất khó vì dễ vừa tăng vừa hạ đường huyết.

6. Lựa chọn thuốc điều trị Đái tháo đường sau viêm tụy (PPMD)

Metformin là lựa chọn đầu tay trong tăng đường huyết nhẹ do giúp cải thiện kháng insulin ở gan.

GLP-1 RA và DPP-4i trước đây bị tránh do nghi ngờ tăng nguy cơ viêm tụy. Tuy nhiên, nhiều phân tích gộp đã không ủng hộ việc GLP-1 RA làm tăng nguy cơ này, do đó không chống chỉ định trong viêm tụy.

SGLT2i cần thận trọng ở người thiếu insulin, uống rượu nhiều hoặc sau cắt tụy hoàn toàn do nguy cơ nhiễm toan ceton.

Đái tháo đường sau viêm tụy thường phải dùng insulin sớm và nhiều hơn Đái tháo đường type 2. Do thiếu glucagon, bệnh nhân dễ hạ đường huyết → nên dùng theo dõi đường huyết liên tục (CGM).

Một vấn đề khác là suy tụy ngoại tiết, làm thay đổi đáp ứng điều trị, cụ thể là thuốc uống Đái tháo đường kém hiệu quả hơn do thiếu hụt tế bào βnặng hơn. Nhóm này cần tư vấn dinh dưỡng chuyên biệt. Bổ sung men tụy có thể cải thiện kiểm soát đường huyết.

Suy tụy ngoại tiết cũng làm tăng nguy cơ thiếu vitamin D, các vitamin tan trong dầu, và loãng xương. Ngoài ra đau mạn tính và lệ thuộc rượu cũng cần được xử trí trong bối cảnh quản lý Đái tháo đường → đòi hỏi tiếp cận đa chuyên khoa.

Ngoài ra, người bệnh cần thay đổi chế độ ăn uống sinh hoạt, uống thuốc và tái khám định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ cũng như bổ sung mỗi ngày 2 viên Tinh dầu thông đỏ Edally Pine Needle Capsule để ổn định đường huyết, làm sạch mạch máu (loại bỏ mỡ máu và xơ vữa mạch máu), tăng cường sức bền thành mạch, ổn định huyết áp…. và ngăn ngừa biến chứng.

Tinh dầu thông đỏ Hàn Quốc Edally Pine Needle Capsule - Bí quyết hỗ trợ ổn định đường huyết và ngăn ngừa biến chứng cho người bệnh đái tháo đường sau viêm tụy (PPMD)

Link sản phẩm: https://edallyhanquoc.vn/tinh-dau-thong-do-edally-han-quoc-new.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn: TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai