Tóc Bạc Từ Phòng Ngừa Đến Điều Trị

Tóc bạc là dấu hiệu rõ rệt của quá trình lão hóa, liên quan đến giảm sản xuất melanin do sự suy giảm số lượng hoặc chức năng của tế bào gốc hắc tố (MSCs).

Tóc bạc sớm (premature hair graying - PHG) có thể ảnh hưởng lớn đến hình ảnh bản thân và tâm lý, đặc biệt ở người trẻ.

Tóc bạc từ phòng ngừa đến điều trị hiệu quả, an toàn

Các yếu tố liên quan bao gồm: di truyền, stress, thiếu dinh dưỡng, rối loạn nội tiết, stress oxy hóa, và tiếp xúc môi trường.

1. Cơ chế sinh học của tóc bạc

Tóc bạc hình thành khi các tế bào hắc tố melanin - “nhà máy tạo màu tóc” bị suy giảm. Một số nguyên nhân khiến điều này xảy ra sớm hơn bình thường:

1.1. Melanogenesis (quá trình tạo sắc tố) gây tóc bạc:

Diễn ra trong giai đoạn mọc tóc của chu kỳ tóc.

Melanin được sản xuất trong melanosome nhờ enzyme tyrosinase, từ tyrosine => L-DOPA => dopaquinone => eumelanin/pheomelanin.

Các yếu tố điều hòa bao gồm: α-MSH, ACTH, endothelin-1, SCF, NGF, WNT, NO, các hormone tuyến yên - tuyến giáp - tuyến thượng thận.

1.2. Vai trò của stress đến tóc bạc:

Norepinephrine từ thần kinh giao cảm gây mất MSCs bằng kích hoạt β2 adrenergic receptor (ADRB2).

Stress làm tăng ROS, gây tổn thương DNA, rối loạn hệ chống oxy hóa (catalase, SOD, glutathione), dẫn đến chết tế bào hắc tố và bạc tóc.

1.3. Yếu tố di truyền của tóc bạc:

Gen TYR, MITF, MC1R, IRF4, BCL2 giữ vai trò quan trọng.

Đột biến trong các gen này làm giảm khả năng tạo melanin và tăng nguy cơ bạc tóc sớm.

Các hội chứng bạc tóc di truyền hiếm: Griscelli, Chediak-Higashi, Elejalde, Cross syndrome.

2. Yếu tố nguy cơ gây tóc bạc

Các yếu tố nguy cơ gây tóc bạc có thể chia thành sinh học, môi trường, và lối sống. Tóc bạc thực chất là kết quả của sự tương tác giữa di truyền và các tác nhân làm tổn thương tế bào gốc tạo melanin (melanocyte stem cells).

2.1. Di truyền và tuổi là yếu tố nguy cơ gây tóc bạc:

Bắt đầu thường từ tuổi 30 ở người da trắng, muộn hơn ở người châu Á và châu Phi.

Nguyên lý “three-fifty rule”: 50% người 50 tuổi có 50% tóc bạc.

1.2. Yếu tố nội tiết - miễn dịch là yếu tố nguy cơ gây tóc bạc:

Rối loạn tuyến giáp (đặc biệt là suy giáp) ảnh hưởng chu kỳ tóc.

Rụng tóc từng mảng, bạch biến, các bệnh tự miễn khác có thể gây mất sắc tố tóc.

2.3. Dinh dưỡng  không khoa học là yếu tố nguy cơ gây tóc bạc:

Thiếu: vitamin B12, D, folate, sắt, kẽm, đồng, canxi => tăng nguy cơ PHG.

Rối loạn hấp thu, ăn uống kém, rượu, hút thuốc là yếu tố làm trầm trọng thêm.

2.4. Tác động môi trường là yếu tố nguy cơ gây tóc bạc:

Tia UV, ô nhiễm, hóa chất mỹ phẩm, thuốc nhuộm gây hư hại tế bào hắc tố.

Thuốc gây độc gen như busulfan, mitomycin C, chloroquine, interferon có thể gây bạc tóc.

3. Biện pháp phòng ngừa tóc bạc

Dưới đây là tổng hợp đầy đủ các biện pháp phòng ngừa tóc bạc dựa trên cơ chế sinh học của bạc tóc và những yếu tố nguy cơ đã biết.

3.1. Dinh dưỡng hợp lý giúp phòng ngừa tóc bạc:

Ăn giàu chất chống oxy hóa: vitamin A, C, E; polyphenol (trà xanh, sô cô la đen, tinh dầu thông đỏ...); các khoáng chất cần thiết.

Duy trì vitamin nhóm B (B2, B7, B9, B12) để đảm bảo chuyển hóa bình thường.

3.2. Kiểm soát stress giúp phòng ngừa tóc bạc:

Kỹ thuật thư giãn (thiền, yoga), ngủ đủ giấc, tránh stress mãn tính.

3.3. Tránh các thói quen gây hại giúp phòng ngừa tóc bạc:

Hạn chế thuốc lá, rượu bia, sản phẩm tóc chứa paraben, sulfate, silicone.

Bảo vệ tóc khỏi tia UV bằng nón, ô, hoặc chống nắng tóc.

Không có cách nào ngăn hoàn toàn quá trình bạc tóc do di truyền và lão hóa, nhưng thay đổi lối sống, dinh dưỡng hợp lý, bảo vệ tóc khỏi tổn thương và giảm stress có thể giúp trì hoãn thời điểm xuất hiện tóc bạc, đặc biệt ở những người có nguy cơ bạc tóc sớm.

4. Cách điều trị tóc bạc

Điều trị tóc bạc hiện nay chủ yếu tập trung vào hai hướng: cải thiện yếu tố bên trong (dinh dưỡng, sức khỏe) và tác động trực tiếp bên ngoài (nhuộm, chăm sóc tóc). Tuy nhiên, vì tóc bạc là kết quả của sự suy giảm hoặc mất hẳn hoạt động của tế bào melanocyte, nên các biện pháp điều trị chỉ có hiệu quả ở một số trường hợp, đặc biệt là khi tóc bạc sớm và nguyên nhân có thể khắc phục. Cụ thể:

4.1. Điều trị tóc bạc bằng Lối sống - Dinh dưỡng:

Cải thiện thông qua chế độ ăn uống - thể dục - chống stress - bổ sung chất chống oxy hóa.

Các sản phẩm bổ sung như: Tinh dầu thông đỏ, Hồng sâm, Hắc sâm và Đông trùng hạ thảo…

4.2. Điều trị tóc bạc bằng liệu pháp y học:

Thuốc bôi: Melitane (kích hoạt MC1R), prostaglandin, melatonin, vitamin E/C.

Điều trị laser năng lượng thấp (LLLT): kích thích nang tóc, phục hồi sắc tố.

Liệu pháp tế bào gốc: Nghiên cứu dùng tế bào biểu bì tóc hoặc tế bào cảm ứng (iPSC) tái tạo nang tóc.

Liệu pháp nội tiết: Bổ sung hormone tuyến giáp, melatonin nếu thiếu.

4.3. Điều trị tóc bạc bằng thuốc nhuộm tóc:

Tạm thời, bán vĩnh viễn, hoặc vĩnh viễn.

Xu hướng tăng nhu cầu thuốc nhuộm tự nhiên từ thảo dược (henna, amla, eclipta alba).

Nghiên cứu chuyển giao sinh học tổng hợp, nano-pharmaceuticals giúp tăng hiệu quả và giảm độc hại.

Tóc bạc sớm có thể là chỉ dấu nguy cơ tim mạch sớm, đặc biệt ở nam giới hút thuốc. Có liên hệ với rối loạn thính lực, hội chứng chuyển hóa, và các bệnh hệ thống khác. Tóc bạc không nên bị kỳ thị như dấu hiệu bệnh lý, mà nên được nhìn nhận dưới góc độ sinh học - lão hóa bình thường.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn: BS. Phan Thái Hảo - Trưởng văn phòng khoa Y - Giảng viên Bộ môn Nội tổng quát tại Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch