Cách Sơ Cấp Cứu Khi Gặp Người Bị Say Nắng

Mùa hè với nhiệt độ cao, ánh nắng gay gắt, đặc biệt là ở các vùng khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, hiện tượng say nắng (heatstroke) trở thành một nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng.

Say nắng không chỉ là cảm giác chóng mặt, mệt mỏi thoáng qua khi đứng ngoài trời nóng, mà là một tình trạng cấp cứu y khoa, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời và đúng cách.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), say nắng xảy ra khi cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, khiến nhiệt độ trung tâm có thể vượt quá 40°C. Đây là ngưỡng nhiệt cực kỳ nguy hiểm, có thể gây suy đa cơ quan và tử vong trong thời gian ngắn.

Hướng dẫn cách sơ cấp cứu khi gặp người bị say nắng

Trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu ngày càng tăng, việc trang bị kiến thức về cách sơ cứu khi gặp người bị say nắng là vô cùng cần thiết. Bài viết này sẽ phân tích sâu về cơ chế bệnh sinh, dấu hiệu nhận biết, cách xử trí và những điều cần tránh dựa trên bằng chứng khoa học.

1. Say nắng là gì?

Say nắng là biểu hiện tình trạng mất nước cấp, kèm theo rối loạn điều hòa thân nhiệt nặng, dưới tác dụng của ánh sáng mặt trời gay gắt. Say nắng là một hình thái của đột quy nóng, là dạng nặng nhất trong các rối loạn do nhiệt, thường xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nóng hoặc gắng sức trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao. Say nắng rất thường gặp ở nước ta.

2. Cơ chế sinh bênh và nguyên nhân bị say nắng

Nguyên nhân và cơ chế say nắng cũng gần giống như say nóng. Tuy nhiên cũng có những điểm khác biệt:

Say nóng thường nhẹ còn say nắng thường nặng, có thể tử vong.

Say nóng thường xảy ra vào buổi xế chiều có nhiều tia hồng ngoại, còn say nắng xuất hiện lúc giữa trưa, khi trời nắng gay gắt có nhiều tia tử ngoại.

Trong say nóng, trung tâm điều hòa thân nhiệt không thích ứng với điều kiện thời tiết xung quanh. Còn trong say nắng, bản thân trung tâm điều hòa thân nhiệt bị chấn động đả kích bởi ngay tia nắng chiếu thẳng vào đầu, cổ, gáy. Vì vậy để đầu trần đi ngoài nắng to quá lâu là điều nguy hiểm. Cũng cần cảnh giác khi làm các động tác lao động ngoài trời giữa trưa nắng, thường xuyên cúi đầu xuống (cấy lúa) mũ nón kém tác dụng.

3. Triệu chứng của say nắng

Triệu chứng lâm sàng và sinh hoa trong say nắng, không khác say nóng mấy nhưng cần chú ý tới mấy điểm:

Bệnh nặng ngay từ đầu.

Sốt rất cao 43 - 44°C ngay từ đầu.

Có nhiều dấu hiệu thần kinh ngay từ đầu, rất rõ tổn thương có thể không hồi phục hoặc khó hồi phục. Có thể tụ máu dưới màng cứng và trong não. Các tổn thương thần kinh hay xảy ra ở người có vữa xơ động mạch.

Xét nghiệm: natri máu tăng cao, hematocrit tăng, áp lực thẩm thấu máu tăng.

Tìm hiểu thêm về cách phân biệt say nóng, say nắng và đột quỵ do nắng nóng tại: https://edallyhanquoc.vn/phan-biet-say-nong-say-nang-va-dot-quy-do-nang-nong.html

4. Cách xử trí khi gặp người bị say nắng

Khi gặp người bị say nắng (heatstroke), bạn cần xử trí ngay vì đây là một tình huống cấp cứu y khoa nguy hiểm đến tính mạng. Các bước sơ cứu chuẩn như sau:

4.1. Tìm cách hạ thân nhiệt người bị say nắng xuống dần từng bước, càng sớm càng tốt:

Để nạn nhân nằm chỗ mát, cởi bớt quần áo.

Chườm lạnh bằng nước đá lạnh khắp người, ở đầu thì chườm trán và gáy.

Hoặc phun nước lạnh vào người bệnh nhân (tránh phun vào mũi miệng). Nếu có điều kiện, dúng hẳn bệnh nhân vào bể nước lạnh. Nếu chườm lạnh phải liên tục thay khăn, dúng lại khăn vào nước lạnh. Theo dõi cho đến khi nhiệt độ trực tràng xuống dưới 38°C đưa bệnh nhân vào nằm nghỉ ở chỗ mát.

Có thể cho bệnh nhân uống aspirin, paracetamol.

Hạ thân nhiệt bằng máy hạ nhiệt trong lòng mạch hay ngoài cơ thể là biện pháp ưu việt nhất (hạ dần xuống 33°C).

4.2. Cách xử trí nếu người bị say nắng có hôn mê co giật:

Nếu người bị say nắngcó hôn mê co giật thì tiêm diazepam, đặt ống nội khí quản, hô hấp nhân tạo.

Chống toan máu bằng dung dịch natri bicarbonat 14%o 500 - 1000mL.

Chống sốc bằng truyền dịch: glucose 5% và clorua natri 0,9% (truyền glucose trước).

Lượng dung dịch phải lớn: ít nhất 5 lít ở người lớn. Phải theo dõi kỹ, tình hình hô hấp (nhịp thở, rales) để đề phòng phù phổi cấp do truyền dịch quá nhanh.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng giúp phòng ngừa và phục hồi cơ thể sau khi bị say nắng tại: http:// https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.