Tăng Ferritin Máu Là Gì, Có Nguy Hiểm Không?

Ferritin là một chỉ số sinh học quan trọng trong xét nghiệm máu nhưng lại thường bị hiểu sai hoặc bỏ qua trong thực hành lâm sàng.

Rất nhiều người khi làm xét nghiệm kiểm tra sức khỏe thấy có tăng Ferritin trong máu, có thể khá cao nhưng các Bác sĩ lại không cho điều trị, hoặc giải thích là “bình thường”, khiến họ thấy lo lắng nhiều.

Tăng Ferritin máu là gì, có nguy hiểm không?

Tuy nhiên, tăng Ferritin máu không phải là một bệnh, mà là một dấu hiệu cảnh báo - và mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân phía sau.

1. Ferritin máu là gì?

Ferritin là protein dự trữ sắt chính của cơ thể, được tổng hợp tại gan và chịu sự điều hòa bởi hormone hepcidin. Ferritin chứa khoảng 10 - 20% tổng lượng sắt của cơ thể và đồng thời hoạt động như một protein đóng vai trò là dấu ấn của tình trạng viêm.

Nồng độ Ferritin trong máu bình thường là 15 - 400 μg/L ở nữ và 30 - 500 μg/L ở nam giới.

Có hai xét nghiệm để chẩn đoán tăng Ferritn máu là (1) Ferritin huyết thanh và (2) độ bão hòa transferrin (Transferrin saturation): transferrin là protein gắn và vận chuyển sắt trong máu. Độ bão hòa transferrin phản ánh tỷ lệ phần trăm các vị trí gắn sắt trên transferrin đã được sắt chiếm giữ.

2. Nguyên nhân tăng Ferritin máu

Có 2 nhóm nguyên nhân lớn làm tăng ferritin máu, đó là:

2.1. Tăng ferritin do quá tải sắt thật sự với đặc điểm Transferrin saturation (TSAT) tăng > 45%

• Bệnh Hemochromatosis.

• Truyền máu nhiều lần.

• Tan máu như trong bệnh thalassemia…

• Bệnh quá tải sắt di truyền (HH) và các tình trạng tích lũy sắt do yếu tố di truyền chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong các trường hợp tăng ferritin. HH là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường do thiếu hụt hepcidin, gây rối loạn cân bằng nội môi sắt và dẫn đến quá tải sắt.

2.2. Tăng ferritin máu do không phải quá tải sắt (thường gặp hơn), có đặc điểm Transferrin saturation (TSAT) bình thường hoặc thấp

• Viêm trong các bệnh tự miễn; Nhiễm khuẩn, virus.

• Sử dụng rượu và bệnh gan nhiễm mỡ là những nguyên nhân thường gặp nhất gây tăng ferritin huyết thanh. Các tế bào gan bị tổn thương sẽ giải phóng ferritin vào trong máu.

• Bệnh gan như viêm gan, xơ gan.

• Hội chứng chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường type 2.

• Một số bệnh ung thư, cường giáp.

3. Khi nào ferritin máu cao là đáng lo?

Tổn thương các cơ quan đích thường liên quan đến tình trạng ferritin huyết thanh tăng kéo dài trên 1000 µg/L vì sẽ dẫn đến lắng đọng sắt tại gan, tụy, tim, các tuyến nội tiết, da và khớp.

• Tăng kéo dài không rõ nguyên nhân.

• Kèm tăng men gan, gan to, sạm da.

Khi đó cần làm các xét nghiệm và thăm dò các bệnh về gan nặng, các bệnh hệ thống (tự miễn), bệnh Hemochromatosis, ung thư...

Sơ đồ chẩn đoán tăng Ferritin máu

Xin nhắc lại nếu độ bão hòa Transferrin cao thì gợi ý quá tải sắt, còn nếu thấp hoặc bình thường thì gợi ý các bệnh về gan, viêm nhiễm hoặc rối loạn chuyển hóa.

4. Cách xử trí tăng Ferritin máu

Nguyên tắc: điều trị nguyên nhân, không điều trị con số.

Nếu quá tải sắt: Trích máu định kỳ để thải bớt sắt hoặc dùng thuốc thải sắt (khi không trích máu được).

Nếu do hội chứng chuyển hóa /đái tháo đường thì cần: Giảm cân, kiểm soát tốt đường huyết, tăng vận động, điều trị gan nhiễm mỡ. Điều trị tốt thì Ferritin máu sẽ tự giảm.

Nếu do viêm / nhiễm trùng: cần điều trị bệnh nền, không cần can thiệp trực tiếp ferritin.

Nếu do bệnh gan thì cần cai rượu, điều trị viêm gan / gan nhiễm mỡ. Những bệnh nhân này cần được theo dõi lâu dài.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn: TS.BS Nguyễn Quang Bảy - Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai