Phòng Ngừa Thứ Phát Sau Đột Quỵ Nhồi Máu Não

Đột quỵ nhồi máu não (còn gọi là nhồi máu não cấp) là một tình trạng cấp cứu y tế nghiêm trọng xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn, khiến mô não không còn được cung cấp oxy và chất dinh dưỡng - dẫn tới hoại tử mô não và di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ hoặc tử vong.

Tại Việt Nam và trên thế giới, đột quỵ nhồi máu não chiếm đến khoảng 80-85% tổng số ca đột quỵ não và để lại gánh nặng y tế xã hội rất lớn.

Một trong những thách thức lớn nhất sau lần đột quỵ nhồi máu não đầu tiên chính là giảm nguy cơ tái phát - bởi nguy cơ bệnh tái phát trong vòng vài tháng đầu luôn ở mức rất cao nếu không điều chỉnh đúng bàn đồ dự phòng thứ phát.

Phòng ngừa thứ phát sau đột quỵ nhồi máu não

Ngày 19/02/2026, The NEJM đăng tải bài tổng quan thực hành lâm sàng về phòng ngừa thứ phát sau đột quỵ nhồi máu não. Một bài khá hay và dễ áp dụng.

1. Vấn đề lâm sàng về nguy cơ tái phát của đột quỵ nhồi máu não

Đột quỵ nhồi máu não là tổn thương hệ thần kinh trung ương do mất tưới máu, phần lớn do huyết khối, thuyên tắc động mạch. Năm 2021 có tới 12 triệu ca mới trên toàn cầu, 87% đột quỵ tại Mỹ là nhồi máu não.

1.1. Nguy cơ tái phát sau đột quỵ nhồi máu não:

Nguy cơ tái phát sau đột quỵ nhồi máu não cao nhất trong tuần đầu, nhưng kéo dài nhiều năm. Phân tích 138.000 bệnh nhân cho thấy:

• Nguy cơ tái phát đột quỵ hàng năm: 4.3%

• Nhồi máu cơ tim: 0.9%

• Tử vong tim mạch: 0.5%

Trong Oxford Vascular Study: Tái phát 5 năm: 20-25% tùy cơ chế

1.2. Điểm nhấn trong phòng ngừa thứ phát sau đột quỵ nhồi máu não:

• Phòng ngừa thứ phát phải theo cơ chế bệnh sinh và cá thể hoá

• Khởi động càng sớm càng tốt

• Theo dõi lâu dài là chìa khóa

2. Phân loại cơ chế đột quỵ nhồi máu não

Bài viết nhấn mạnh vai trò phân tầng theo cơ chế (TOAST, ASCOD):

• Xơ vữa động mạch lớn (ngoài sọ/ trong sọ)

• Thuyên tắc do tim (rung nhĩ, van tim, huyết khối thất trái…)

• Nhồi máu não ổ khuyết (small-vessel disease)

• Không rõ nguyên nhân (cryptogenic/ ESUS)

• Nguyên nhân hiếm (giải phẫu, rối loạn đông máu, Migraine, bệnh Fabry…)

Khoảng 30-40% là không rõ nguyên nhân. Việc xác định cơ chế quyết định chiến lược chống huyết khối.

3. Chiến lược phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

Chiến lược phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não bao gồm:

• Thay đổi lối sống

• Điều trị nội khoa

• Can thiệp tái thông mạch (chọn lọc)

4. Thay đổi lối sống để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

Hút thuốc: Tiếp tục hút thuốc làm tăng gấp đôi nguy cơ tái phát. Ngừng hoàn toàn là khuyến cáo mạnh.

Vận động: Trong phân tích SAMMPRIS: Hoạt động ≥20 phút, ≥2 lần/tuần giúp giảm ~40% biến cố tim mạch tái phát.

Chế độ ăn: Nghiên cứu PREDIMED: Chế độ ăn Địa Trung Hải giảm nguy cơ đột quỵ (1.6% vs 3.0%).

Khuyến cáo:

• Rau, quả, ngũ cốc, cá, dầu olive

• Hạn chế thực phẩm chế biến

• Muối <2.3 g/ngày

5. Điều trị kháng huyết khối để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

Sau một cơn đột quỵ nhồi máu não, điều mà bệnh nhân và người nhà cũng ngư các bác sĩ lo lắng nhất đó là nguy cơ tái phát trong những tháng đầu tiên. Thống kê quốc tế cho thấy nguy cơ đột quỵ tái phát có thể lên tới 10-15% trong năm đầu nếu không được dự phòng đúng cách. Trong chiến lược phòng ngừa thứ phát, điều trị kháng huyết khối là trụ cột quan trọng nhất.

5.1. Điều trị đột quỵ nhẹ không do tim (NIHSS ≤3) để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não:

• POINT trial: Aspirin + clopidogrel 90 ngày giúp giảm biến cố thiếu máu não (5.0% vs 6.5%).

• CHANCE: DAPT 21 ngày giúp giảm tái phát 90 ngày (8.2% vs 11.7%).

• Phân tích gộp: Hiệu quả cao nhất trong 10-21 ngày đầu. Kéo dài tăng nguy cơ chảy máu.

• Phối hợp Ticagrelor + aspirin: Giảm stroke/death nhưng tăng xuất huyết nội sọ.

• Khuyến cáo: DAPT 21-30 ngày sau đó đơn trị.

5.2. Điều trị rung nhĩ để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não:

DOAC so với warfarin:

• Giảm 19% stroke/systemic embolism

• Giảm 50% đột quỵ xuất huyết

• Không giảm rõ đột quỵ thiếu máu so với warfarin

OPTIMAS 2024:

• Khởi trị DOAC ≤4 ngày sau đột quỵ, cho thấy không thua kém khởi trị muộn.

• Van cơ học/ huyết khối thất trái: vẫn dùng kháng vitamin K.

Đột quỵ nhồi máu não - Chậm là chết não

6. Điều trị tăng huyết áp để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

• Meta-analysis 14 RCT: Điều trị tích cực giúp giảm 27% tái phát, giảm 15% tử vong tim mạch.

• Mục tiêu huyết áp <130/80 mmHg. Hiệu quả tương quan trực tiếp với mức giảm huyết áp.

7. Điều trị rối loạn lipid máu để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

SPARCL: Atorvastatin 80 mg: Giảm 16% tái phát stroke, giảm 20% biến cố tim mạch lớn.

Treat Stroke to Target: LDL <70 mg/dL tốt hơn mục tiêu 90-110 mg/dL (8.5% vs 10.9%).

Khuyến cáo:

• Statin cường độ cao

• Nếu chưa đạt: thêm ezetimibe/ PCSK9 inhibitor

• Triglyceride cao: icosapent ethyl

8. Điều trị đái tháo đường để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

• Có đến 30% bệnh nhân đột quỵ (stroke) có đái tháo đường type 2. Nguy cơ tái phát ↑ ≥50%.

• HbA1c mục tiêu: <7% (7-8% nếu nhiều bệnh kèm).

• GLP-1 receptor agonist: giúp giảm 16% đột quỵ không tử vong.

• SGLT2 inhibitor: lợi ích tim mạch và thận, có thể cân nhắc bổ sung.

9. Tái thông động mạch cảnh để phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

• Hẹp có triệu chứng 50-99%: phẫu thuật bóc tách hoặc đặt stent.

• Thời điểm: Trong vòng 2 tuần sau khởi phát triệu chứng.

10. Khuyến cáo cuối bài phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não (Ca lâm sàng minh họa)

Đối với bệnh nhân nhồi máu não ổ khuyết để phòng ngừa thứ phát. Tác giả đề xuất:

• Aspirin + clopidogrel 21 ngày

• Sau đó aspirin 81 mg

• Tăng điều trị huyết áp (thêm indapamide), đạt mục tiêu huyết áp < 130/80 mmHg

• Tăng statin lên atorvastatin 80 mg

• Mục tiêu LDL <70 mg/dL

• Giảm cân, thay đổi lối sống

• Theo dõi sát tuân thủ

11. Kết luận của bài báo phòng ngừa thứ phát đột quỵ nhồi máu não

• Phòng ngừa phải dựa trên cơ chế.

• Xét nghiệm và hình ảnh giúp xác định đích can thiệp.

• Bắt đầu sớm cải thiện tiên lượng

• Theo dõi lâu dài là thiết yếu.

Ngoài ra, người bệnh đừng quên bổ sung mỗi ngày 1 - 2 viên Tinh dầu thông đỏ Edally Pine Needle Capsule. Các nghiên cứu đăng trên tạp chí BMC Complementary and Alternative Medicine (Anh) và Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine (Ai Cập) năm 2016 và Đại học Havard năm 2018, Tinh dầu thông đỏ Hàn Quốc chứa nhiều chất chống oxy cực hóa mạnh và Lambertianic acid có thể kích thích enzym AMPK (Adenosine monophosphate-activated protein), hỗ trợ trung hòa gốc tự do, chống oxy hóa tế bào, kháng viêm, làm giảm tổng hợp acid béo, giảm sự biệt hóa tế bào mỡ. Từ đó, giảm sản xuất mỡ xấu như LDL, triglyceride, bào mòn dần các mảng xơ vữa bám trong lòng mạch, phá hủy cục máu đông, giúp thông huyết mạch, ổn định đường huyết, ổn định huyết áp, bảo vệ thành mạch, bảo vệ tế bào gan và giảm nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa như tiểu đường, gout, mỡ máu cao… từ đó ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim,…

Tinh dầu thông đỏ Hàn Quốc Edally Pine Needle Capsule - Bí quyết phòng ngừa thứ phát sau đột quỵ nhồi máu não

Sản phẩm tham khảo: https://edallyhanquoc.vn/tinh-dau-thong-do-edally-han-quoc-new.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.