Suy Giáp: Bệnh Dễ Bị Bỏ Sót Nhưng Hoàn Toàn Có Thể Kiểm Soát Tốt

Bệnh nhân nữ, 45 tuổi đến Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai khám vì nhiều tháng nay luôn cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ, tăng cân dù ăn không nhiều, da khô, rụng tóc, hay quên và giảm tập trung. Kết quả xét nghiệm lại cho thấy TSH tăng cao, FT4 giảm. Chẩn đoán cuối cùng là suy giáp.

Điều đáng nói là bệnh nhân nghĩ mình bị stress, tiền mãn kinh, chị còn được khuyên đi khám tâm lý vì cảm giác chậm chạp, buồn bã, thiếu năng lượng kéo dài. Đây là một tình huống không hiếm gặp trong thực hành nội tiết.

Suy giáp không phải lúc nào cũng xuất hiện rầm rộ. Bệnh có thể bắt đầu âm thầm bằng những triệu chứng: mệt mỏi, sợ lạnh, táo bón, tăng cân, phù nhẹ, da khô, rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt, giảm trí nhớ, giảm tập trung, buồn ngủ, thậm chí biểu hiện giống trầm cảm.

Suy giáp: Bệnh dễ bị bỏ sót nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt

Điều đáng nói là suy giáp dễ bị bỏ sót, nhưng nếu được chẩn đoán đúng và điều trị đúng, đa số người bệnh có thể sống khỏe mạnh, làm việc bình thường và duy trì chất lượng cuộc sống tốt.

1. Suy giáp - Tuyến giáp nhỏ, nhưng ảnh hưởng đến cả cơ thể

Tuyến giáp sản xuất hormon giáp, chủ yếu là T4 và T3. Đây là những hormon tham gia điều hòa chuyển hóa năng lượng, nhịp tim, thân nhiệt, tiêu hóa, da - tóc, hoạt động thần kinh, sinh sản và phát triển não bộ thai nhi.

Khi tuyến giáp hoạt động kém, cơ thể giống như một cỗ máy bị giảm tốc: nhịp tim chậm hơn, chuyển hóa chậm hơn, tiêu hóa chậm hơn, phản xạ và tư duy cũng có thể chậm hơn. Vì vậy, suy giáp không chỉ là một con số xét nghiệm bất thường, mà là một rối loạn nội tiết có thể ảnh hưởng đa cơ quan.

2. Vì sao lại bị suy giáp?

Nguyên nhân thường gặp nhất của suy giáp ở người trưởng thành là viêm tuyến giáp tự miễn Hashimoto. Khi đó, hệ miễn dịch nhận nhầm tuyến giáp là đối tượng cần tấn công, gây viêm mạn tính và làm tuyến giáp giảm dần khả năng sản xuất hormon.

Ngoài Hashimoto, suy giáp còn có thể gặp sau phẫu thuật cắt tuyến giáp, sau điều trị iod phóng xạ, sau xạ trị vùng cổ, do thiếu iod kéo dài, do một số thuốc như amiodaron, lithium, thuốc ức chế miễn dịch/checkpoint inhibitors, hoặc trong một số bệnh lý tuyến yên - vùng dưới đồi.

Ở Việt Nam, một nhóm bệnh nhân rất cần lưu ý là những người đã phẫu thuật tuyến giáp vì bướu nhân, Basedow, hoặc ung thư tuyến giáp. Sau cắt toàn bộ tuyến giáp, việc dùng hormon giáp thay thế thường là lâu dài, thậm chí suốt đời.

3. Không phải cứ mệt mỏi là suy giáp, nhưng đừng bỏ qua xét nghiệm tuyến giáp

Mệt mỏi, tăng cân, rụng tóc, giảm tập trung là các triệu chứng không đặc hiệu. Chúng có thể do thiếu máu, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm, bệnh gan thận, thuốc, thiếu vi chất, mãn kinh, hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Tuy nhiên, vì suy giáp là bệnh có thể phát hiện bằng xét nghiệm tương đối đơn giản và điều trị hiệu quả, người có triệu chứng kéo dài nên được đánh giá chức năng tuyến giáp, đặc biệt nếu có thêm các yếu tố nguy cơ như: nữ giới, tiền sử bệnh tuyến giáp, bướu cổ, bệnh tự miễn, đã phẫu thuật tuyến giáp, điều trị iod phóng xạ, đang dùng thuốc ảnh hưởng tuyến giáp, hoặc có kế hoạch mang thai.

Hai xét nghiệm nền tảng thường dùng là TSH và FT4. Trong suy giáp nguyên phát điển hình, TSH tăng và FT4 giảm. Trong suy giáp dưới lâm sàng, TSH tăng nhưng FT4 vẫn còn trong giới hạn bình thường.

4. Người bệnh suy giáp có TSH cao có phải lúc nào cũng cần uống thuốc?

Câu trả lời là: không phải lúc nào cũng cần điều trị ngay, nhưng cũng không nên tự theo dõi mà không có bác sĩ chuyên khoa.

Với suy giáp lâm sàng - tức TSH tăng điển hình kèm FT4 giảm - điều trị bằng levothyroxin thường là cần thiết.

Với suy giáp dưới lâm sàng - TSH tăng nhưng FT4 bình thường - quyết định điều trị cần cá thể hóa. Theo NICE, có thể cân nhắc levothyroxin khi TSH ≥10 mIU/L ở hai lần xét nghiệm cách nhau khoảng 3 tháng; với người dưới 65 tuổi có TSH tăng nhẹ hơn nhưng có triệu chứng, có thể cân nhắc thử điều trị trong một giai đoạn nhất định dưới theo dõi y khoa.

Ở người cao tuổi, đặc biệt khi TSH chỉ tăng nhẹ, cần thận trọng. Thử nghiệm TRUST đăng trên New England Journal of Medicine cho thấy levothyroxin không đem lại cải thiện triệu chứng rõ ràng ở người cao tuổi bị suy giáp dưới lâm sàng. Vì vậy, điều trị không nên chỉ dựa vào một con số TSH hơi cao, mà phải đặt trong bối cảnh tuổi, triệu chứng, FT4, bệnh tim mạch, kháng thể anti-TPO, nguy cơ tiến triển và mục tiêu điều trị.

5. Phụ nữ mang thai và chuẩn bị mang thai bị suy giáp là nhóm đặc biệt quan trọng

Hormon giáp có vai trò quan trọng với thai kỳ, đặc biệt trong giai đoạn sớm khi thai nhi còn phụ thuộc nhiều vào hormon giáp từ mẹ. Suy giáp rõ trong thai kỳ cần được điều trị bằng levothyroxin để bảo vệ sức khỏe mẹ và hỗ trợ sự phát triển của thai.

Với phụ nữ đã biết suy giáp từ trước, khi có thai hoặc dự định có thai, cần báo bác sĩ sớm để kiểm tra TSH và điều chỉnh liều nếu cần. Không nên tự ngừng thuốc vì lo “uống thuốc ảnh hưởng thai”. Trong nhiều trường hợp, điều nguy hiểm hơn lại là để thiếu hormon giáp trong thai kỳ.

6. Levothyroxin: thuốc nhỏ, nhưng cách uống quyết định rất nhiều trong điều trị suy giáp

Levothyroxin là thuốc điều trị nền tảng của suy giáp. Các khuyến cáo hiện nay vẫn xem levothyroxin đơn trị liệu là lựa chọn chính trong đa số trường hợp suy giáp. European Thyroid Association 2025 tiếp tục nhấn mạnh vai trò trung tâm của levothyroxin trong tối ưu hóa điều trị suy giáp.

Nhưng có một thực tế rất hay gặp: người bệnh uống thuốc đều mà TSH vẫn không ổn. Nguyên nhân không phải lúc nào cũng do liều chưa đủ. Rất nhiều trường hợp là do uống thuốc sai cách.

Levothyroxin nên được uống khi bụng đói, thường trước ăn sáng 30-60 phút, với nước lọc. Không nên uống cùng sữa, cà phê, canxi, sắt, thuốc dạ dày, sucralfat, cholestyramin hoặc một số thuốc/thực phẩm có thể làm giảm hấp thu. Canxi và sắt thường nên uống cách levothyroxin vài giờ. Các dữ liệu dược động học cho thấy hấp thu levothyroxin bị ảnh hưởng bởi thức ăn, chất xơ, hội chứng kém hấp thu và nhiều thuốc dùng kèm.

Vì vậy, trước khi tăng liều, bác sĩ thường cần hỏi rất kỹ: người bệnh uống thuốc lúc nào, uống với gì, có uống kèm canxi / sắt / sữa / cà phê không, có quên thuốc không, có đổi biệt dược không, có bệnh lý dạ dày - ruột hoặc đang dùng thuốc ức chế tiết acid không.

7. Điều trị suy giáp không chỉ là “đưa TSH về bình thường”

Mục tiêu điều trị là giúp người bệnh hết tình trạng thiếu hormon giáp, cải thiện triệu chứng, ổn định chuyển hóa và tránh cả hai thái cực: điều trị thiếu và điều trị quá mức.

Nếu điều trị chưa đủ, người bệnh vẫn có thể mệt mỏi, lạnh, tăng cholesterol, rối loạn kinh nguyệt, chậm nhịp tim, phù, táo bón.

Nhưng nếu dùng quá liều levothyroxin, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh tim mạch, có thể gây hồi hộp, run tay, mất ngủ, sụt cân, loạn nhịp, rung nhĩ và tăng nguy cơ mất xương. Vì vậy, người bệnh không nên tự tăng liều khi thấy mệt, cũng không nên tự ngừng thuốc khi thấy khỏe.

8. Suy giáp và mỡ máu - mối liên hệ không nên xem nhẹ

Suy giáp có thể làm tăng cholesterol, đặc biệt LDL-C, và góp phần làm nặng thêm nguy cơ tim mạch. Một số bệnh nhân đi khám vì rối loạn lipid máu dai dẳng mới phát hiện suy giáp.

Điều này có ý nghĩa thực hành quan trọng: khi gặp tăng cholesterol chưa rõ nguyên nhân, hoặc mỡ máu tăng kèm mệt mỏi, tăng cân, sợ lạnh, da khô, táo bón, nên nghĩ đến việc kiểm tra chức năng tuyến giáp. Điều trị suy giáp đúng có thể giúp cải thiện một phần rối loạn lipid máu, dù không thay thế hoàn toàn các biện pháp điều trị rối loạn mỡ máu khi đã có chỉ định.

9. Suy giáp có phải uống thuốc suốt đời không?

Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Cụ thể:

Với suy giáp do Hashimoto:

Nếu suy giáp do Hashimoto, sau cắt toàn bộ tuyến giáp, sau iod phóng xạ, hoặc sau điều trị ung thư tuyến giáp, người bệnh thường cần dùng levothyroxin lâu dài, nhiều trường hợp là suốt đời.

Với suy giáp có thể tạm thời:

Ngược lại, một số tình trạng suy giáp có thể tạm thời, ví dụ một số dạng viêm tuyến giáp sau sinh, viêm tuyến giáp bán cấp, hoặc rối loạn thoáng qua do thuốc. Khi đó, bác sĩ có thể đánh giá lại sau một thời gian để quyết định có cần tiếp tục điều trị hay không.

Điểm quan trọng là: không tự ý dừng thuốc chỉ vì thấy xét nghiệm đã bình thường. Xét nghiệm bình thường có thể chính là nhờ thuốc đang phát huy tác dụng.

10. Khi nào nên đi khám chuyên khoa Nội tiết nếu nghi ngờ bị suy giáp?

Người bệnh nên đi khám nếu có các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, sợ lạnh, tăng cân không rõ nguyên nhân, da khô, rụng tóc, táo bón, phù mặt, chậm nhịp tim, rối loạn kinh nguyệt, khó có thai, giảm trí nhớ, buồn ngủ nhiều, hoặc đã từng có bệnh lý tuyến giáp.

Đặc biệt cần khám sớm nếu đang mang thai, chuẩn bị mang thai, sau phẫu thuật tuyến giáp, sau điều trị iod phóng xạ, có bệnh tim mạch, người cao tuổi, hoặc TSH bất thường kéo dài.

Suy giáp là bệnh lý không nên xem nhẹ, nhưng cũng không nên quá hoang mang. Điều quan trọng nhất là chẩn đoán đúng, hiểu đúng, uống thuốc đúng và theo dõi đúng.

Một viên thuốc nhỏ mỗi ngày, nếu dùng đúng cách và được theo dõi phù hợp, có thể giúp người bệnh suy giáp trở lại nhịp sống bình thường, làm việc, sinh hoạt, mang thai và chăm sóc sức khỏe lâu dài một cách an toàn.

Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo: khi có triệu chứng nghi ngờ hoặc xét nghiệm chức năng tuyến giáp bất thường, người bệnh nên được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá đầy đủ, tránh tự điều trị, tự tăng liều, tự ngừng thuốc hoặc sử dụng các sản phẩm không rõ bằng chứng.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/thuc-pham-bao-ve-suc-khoe-edally-bh-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.

Nguồn: Bác sĩ chuyên khoa II. Phạm Thị Mỹ Thuần - Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai