Bùng Mụn Nội Tiết Sau Tết Và Cách Để Kiểm Soát

Tết qua rồi… Nhưng mụn thì ở lại, đặc biệt là mụn nội tiết. Cùng tìm hiểu bản chất da liễu về mụn nội tiết để bạn hiểu da mình đang gặp chuyện gì nhé.

Trong bài viết này, edallyhanquoc.vn sẽ cùng bạn tìm kiếm giải pháp đẩy lùi tình trạng mụn nội tiết qua chế độ ăn uống, sinh hoạt và phác đồ phù hợp!

Bùng mụn nội tiết sau Tết và cách để kiểm soát hiệu quả

1. Nội tiết sinh mụn như thế nào?

Một sự thật rất thú vị:

• Đa số trẻ nhỏ không có mụn

• Phần lớn tuổi dậy thì có mụn

• Một tỷ lệ lớn người trưởng thành vẫn có mụn

• Và hầu hết người lớn tuổi thì… hết mụn

Điều này cho thấy: mụn luôn có sự tham gia của nội tiết tố nam (androgen). Androgen kích hoạt tuyến bã nhờn → tăng tiết dầu → bít tắc → viêm → mụn.

Vậy tại sao lại gọi là “mụn nội tiết” khi mụn nào cũng có androgen?

• Khác biệt nằm ở mức độ ảnh hưởng:

• Ở mụn thông thường: androgen chỉ là “nền”

Diễn biến sinh mụn nội tiết?

Ở mụn nội tiết: androgen vừa là “diễn viên chính, vừa là đạo diễn, vừa đánh trống vừa thổi kèn”. Nghĩa là hormone đóng vai trò trung tâm và chi phối toàn bộ quá trình hình thành mụn.

2. Dấu hiệu thường thấy của mụn nội tiết

• Mụn viêm xuất hiện nhanh, ít qua giai đoạn đầu đen/đầu trắng.

• Tập trung ở cằm - quai hàm - cổ - lưng.

• Dễ để lại sẹo phì đại hoặc sẹo trắng.

• Mụn dai dẳng nhiều năm.

• Uống Isotretinoin (ISO) thì đẹp, ngưng lại dễ tái phát.

• Da dày sừng, nhiều dầu, lỗ chân lông hoạt động mạnh.

Dấu hiệu nhận biết mụn nội tiết

Đặc biệt: mụn hay bùng trước kỳ kinh, sau stress nặng, sau đợt thức khuya liên tục (ví dụ như… Tết).

3. Tại sao xét nghiệm hormone bình thường mà vẫn bị mụn nội tiết?

Đây là phần nhiều người hiểu sai nhất. Cần phân biệt rõ giữa cường androgen và nhạy androgen!

3.1. Xét nghiệm hormone bình thường mà vẫn bị mụn nội tiết do cường androgen:

Hormone nam trong máu cao hơn bình thường. Thường gặp ở các trường hợp:

• PCOS

• Kháng insulin

• Thừa cân

• Rối loạn tuyến thượng thận

• Xét nghiệm sẽ thấy testosterone tự do tăng.

3.2. Xét nghiệm hormone bình thường mà vẫn bị mụn nội tiết do nhạy androgen:

• Hormone trong máu bình thường, nhưng tuyến bã có thụ thể quá nhạy cảm hoặc số lượng nhiều.

• Đó là lý do nhiều bạn xét nghiệm hoàn toàn bình thường nhưng da vẫn mang kiểu hình mụn nội tiết

Vì sao xét nghiệm hormone bình thường nhưng vẫn bị mụn nội tiết?

Tham khảo thêm: https://edallyhanquoc.vn/bi-mun-noi-tiet-can-phai-hieu-nhung-dieu-sau.html

4. Vì sao sau Tết dễ bùng mụn nội tiết?

Sau tết dễ bùng mụn nội tiết bởi vì Tết thường đi kèm:

• Ăn nhiều carb tinh chế, đồ ngọt, sữa

• Thức khuya

• Uống rượu bia

• Bỏ tập luyện

• Lệch nhịp sinh học

Vì sao hậu Tết lại dễ bị bùng mụn nội tiết?

Những yếu tố này làm: Insulin tăng cao lặp lại →  IGF-1 tăng → Da nhạy androgen hơn → Tuyến bã hoạt động mạnh → Viêm nền tăng → Mụn bùng phát.

Đây không phải “mụn ăn đồ nóng” như dân gian hay nói. Đây là cơ chế sinh học rõ ràng giữa insulin - IGF-1 - androgen - tuyến bã.

5. Cách kiểm soát mụn nội tiết qua chế độ ăn và sinh hoạt

Ăn uống không thay thế điều trị, nhưng là nền để duy trì và hạn chế tái phát. Cần tối thiểu 3 tháng để thấy chuyển biến.

• Ổn định insulin nền

• Tránh insulin spike quá cao và lặp lại liên tục

• Giảm viêm

5.1. Cách kiểm soát mụn nội tiết qua chế độ ăn: Carb - đừng bỏ, nhưng phải ăn đúng

Loại bỏ:

• Đường tinh luyện

• Bánh kẹo

• Nước ngọt

• Trà sữa

Hạn chế:

• Bánh mì trắng

• Cơm trắng lượng lớn

Ưu tiên:

• Khoai lang

• Gạo lứt

• Carb GI thấp

Cách ăn thông minh:

• Ăn carb kèm rau + đạm

• Dồn carb ban ngày

• Giảm carb buổi tối

Không được bỏ hoàn toàn carb: Bỏ carb → stress sinh lý tăng → cortisol tăng → insulin nền cũng tăng theo.

5.2. Cách kiểm soát mụn nội tiết qua chế độ ăn: Protein - đủ và chọn lọc:

• Ưu tiên: Gà, cá, đạm trắng

• Hạn chế: Thịt đỏ ăn kéo dài

• Cẩn thận với: Sữa (có thể làm tăng Igf-1) và whey protein (có thể gây insulin spike mạnh). Ở cơ địa nhạy cảm, chỉ cần một thời gian ngắn là mụn có thể “toang”.

5.3. Cách kiểm soát mụn nội tiết qua chế độ ăn: Chất béo - trục kháng viêm:

Nên ăn:

• Tăng Omega-3

• Dùng dầu olive, dầu bơ ở nhiệt thấp

• Ăn cá béo

Hạn chế:

• Đồ chiên ngập dầu

• Dầu chiên đi chiên lại

• Dầu thực vật tinh luyện

• Mỡ động vật nhiều

Cách kiểm soát mụn nội tiết qua chế độ ăn

Dầu ở nhiệt cao dễ oxy hoá → sinh chất gây viêm → bất lợi cho mụn.

5.4. Cách kiểm soát mụn nội tiết qua chế độ ăn: Chất xơ - bộ hãm insulin tự nhiên:

• Ăn nhiều rau xanh

• Ăn hoa quả ít ngọt

• Ăn đủ chất xơ mỗi bữa

• Chất xơ giúp điều hoà insulin spike và hỗ trợ giảm viêm nền

5.5. Cách kiểm soát mụn nội tiết qua chế độ sinh hoạt (quan trọng không kém):

Mỗi lần cày thêm một tập phim, tự thưởng thêm miếng bánh hay câu “Thôi mai bắt đầu tập” đều có thể góp phần:

• Tăng stress

• Tăng viêm nền

• Khuếch đại tín hiệu androgen tại da

Duy trì lối sống lành mạnh cần 6 tháng - 1 năm mới thấy rõ hiệu quả và dễ gây nản. Nhưng với cơ địa mụn nội tiết, bạn không có đường tắt.

Cách kiểm soát mụn nội tiết hiệu quả

Nếu bạn đang bị mụn nội tiết nặng (mụn bọc, nang, nguy cơ sẹo cao), việc chỉ thay đổi chế độ ăn là chưa đủ. Bạn vẫn cần kết hợp với các hoạt chất bôi thoa hoặc thuốc uống dưới sự kê đơn của bác sĩ để dập tắt phản ứng viêm nhanh chóng. Ở bài sau, edallyhanquoc.vn sẽ chia sẻ hướng điều trị và sản phẩm phù hợp cho từng mức độ mụn nội tiết.

Tham khảo các sản phẩm chăm sóc da chính hãng tại: https://edallyhanquoc.vn/my-pham-edally-ex-han-quoc.html

Mọi thông tin chi tiết về sản phẩm cũng như chính sách đại lý xin vui lòng liên hệ edallyhanquoc.vn qua Hotline/Zalo: 0902.158.663 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh nhất.